Thứ Ba, 12 tháng 8, 2014

Ưu nhược điểm của một số phương pháp tính toán ổn định mái dốc hiện nay

Trong phân tích ổn định mái dốc, có 2 xu hướng chính thường được dùng như sau:
- Phương pháp cân bằng giới hạn
- Phương pháp phần tử hữu hạn
1. Phương pháp cân bằng giới hạn hạn (limit equilibrium methods - LEM hoặc còn có tên nữa là slice methods). Nếu sử dụng phương pháp này, người kỹ sư phải giả thiết trước vị trí và hình dạng mặt trượt. Sau đó viết các phương trình cân bằng tĩnh về lực và moment cho mặt trượt giả định. Mặt trượt có thể được chia nhỏ thành các slice với giả thiết là hệ số an toàn của các slice là như nhau. Các phương trình cân bằng lực và moment có thể được viết và giải cho từng slice. Sự tương tác giữa các slice với nhau được mô tả bởi các interslice forces. 


Phương pháp LEM khởi đầu từ Fellenius (1936), sau đó phát triển thành slice methods bởi Bishop (1955). Sau Bishop, một loạt các anh tài khác nhảy vào cuộc như Janbu, Spencer, Sharma, Morgenstern-Price, Fredlund... Các phương pháp sau này chủ yếu phức tạp hóa mối quan hệ giữa các interslice force còn thì vẫn dựa trên nền là cân bằng tĩnh học. Nhưng phương pháp đầu tiên như Bishop hoặc Janbu's Simplified chỉ thỏa mãn một trong hai điểu kiện cân bằng tĩnh (i.e., hoặc là moment như Bishop, hoặc là lực như Janbu's Simplified). Có một điều lý thú là phương pháp của Bishop, dù ra đời đầu tiên và sử dụng những giả thiết khá sơ đẳng nhưng lại cho kết quả rất ấn tượng (không khác gì mấy so với những phương pháp phức tạp sau này như Morgenstern-Price hay GLE của Fredlund). Trong các phương pháp nêu trên Janbu's Simplified theo tôi là tệ nhất. Phương pháp này sử dụng một cái hệ số alpha huyền bí đến mức không ai hiểu nổi là lấy từ đâu.
 

Hai hạn chế cơ bản của LEM là: (i) Bỏ qua mối quan hệ ứng suất biến dạng của đất và (ii) kết quả tìm được phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm của kỹ sư. Nên nhớ giải bài toán ổn định mái dốc bẳng LEM là một quá trình trial and error với giả thiết là vị trí và hình dạng mặt trượt phải được đưa vào từ đầu.
 

2. Phương pháp phần tử hữu hạn để tìm kiếm mặt trượt tới hạn. Phương pháp này nếu so với LEM có rất nhiều ưu điểm. Sở dĩ nói vậy vì nếu sử dụng PTHH, các điều kiện cân bằng ứng suất, biến dạng liên tục, quan hệ ứng suất biến dạng đều được thỏa mãn. Nên nhớ một điều là các phương pháp LEM hoàn toàn không thỏa mãn điều kiện cân bằng ứng suất (chỉ là cân bằng lực). Quan hệ ứng suất biến dạng thì đối với LEM lại càng quá là xa xỉ (nói đúng hơn là LEM hoàn toàn lờ đi khoản biến  dạng). 



Phân tích ổn định mái dốc bằng PTHH

Nếu như quan niệm rằng mặt trượt tiềm tàng là tập hợp những điểm có biến dạng cắt lớn tại đó tỷ số giữa cường độ chịu cắt và ứng suất cắt là nhỏ nhất thì việc sử dụng PTHH để tìm kiếm những điểm này là hoàn toàn khả thi. Hạn chế của PTHH đó là nếu như số liệu đầu vào không phản ánh trung thực sự ứng xử của đất thì kết quả biến dạng tính toán được là hoàn toàn vô nghĩa. Và đây chính là lý do chính cản trở sự ứng dụng rộng rãi của PTHH trong phân tích ổn định mái dốc. So với PTHH, LEM chỉ cần người dùng đưa vào những thông số hết sức dễ tìm như c, phi, gama là đảm bảo giải được kết quả.
 

3. Gần đây, một phương pháp mới trong phân tích ổn định mái dốc được phát triển: Phương pháp sử dụng dynamic programming (Quy hoạch động).

Phương pháp này ra đời nhằm khắc phục các hạn chế của hai phương pháp nêu trên. Cụ thể như sau: 

Nếu so với LEM, thì dynamic programming khắc phục được cả 2 hạn chế đã nêu. Cụ thể là hệ số an toàn được tính toán từ ứng suất "thực" bằng PTHH chứ không phải bằng cân bằng tĩnh (tức là quan hệ ứng suất biến dạng được thỏa mãn). Quan trong hơn đó là không cần phải giả thiết trước vị trí và hình dạng của mặt trươt. Nói một cách khác, mặt trượt tìm ra bởi dynamic programming là duy nhất (unique). 


Nếu so với PTHH, hạn chế về số liệu đầu vào đã được khắc phục. Dù số liệu về modulus vẫn cần phải có khi phân tích nhưng giá trị modulus này không quá quan trọng (thậm chí có thể là hằng số) do dynamic programming không dựa trên trường biến dạng để tìm ra mặt trượt. Thực chất thì dynamic programming (DP) không quan tâm đến giá trị của E khi đưa vào. E có thể bằng hằng số (linear elastic) hay stress dependent (non-linear). Các thông số đó hoàn toàn là do người định nghĩa. Phương pháp DP cần  một trường ứng suất (stress field) để nó dựa vào đó mà tìm ra được mặt trượt tới hạn. Thành thử nếu người dùng khai báo số liệu đầy đủ cho E thì càng tốt, độ chính xác khi tìm kiếm càng cao. Còn nếu E=const thì vẫn cho kết quả với độ chính xác nhất định.
 

Hiện nay code của chương trình đã được một công ty phần mềm địa kỹ thuật của Canada là Soilvision mua bản quyền để phát triển thương mại. Độc giả có thể tham khảo thêm tại: 
www.svdynamic.com

(Nguồn ketcau.com. Trích bài báo GS. Fredlund đăng năm 2003 trong Canadian Geotechnical Journal. Bài này nói về ứng dụng của một phương pháp tìm kiếm tối ưu hóa (dynamic programming method) kết hợp với phân tích ứng suất sử dụng phần tử hữu hạn để tìm kiếm mặt trượt tới hạn đồng thời tính toán hệ số an toàn cho mặt trượt tìm được.)
 

Sức chịu tải cọc đứng theo TCXDVN 205-1998 và lưu ý trong thiết kế

Một ví dụ thiết kế móng cọc 35x35 (BTCT thường) đóng hoàn toàn trong nước.
Khảo sát chỉ có cắt trực tiếp, không có SPT hay CPT.
cụ thể như sau:
Lớp 1: Bùn sét, trạng thái chảy; bề dày lớp trung bình là 1,1m.
Lớp 2: Sét, trạng thái nửa cứng. Bề dày lớp là 15m.


1. CÁC CHỈ TIÊU CƠ LÝ
Độ sệt : B= 0,16
Độ ẩm tự nhiên : W (%)=23,81
Dung trọng tự nhiên: gtn (g/cm3)=1,947
Dung trọng khô: gkk (g/cm3)=1,537
Tỷ trọng : Gs=2,714
Độ rỗng : n %=42,03
Hệ số rỗng : eo=0,726
Góc ma sát trong : phi=16 độ
Lực dính : C kg/cm2= 0,614
Đáy đài đặt vào mặt lớp 2, chiều dài cọc 9m, 


2. DỰ BÁO SỨC CHỊU TẢI CỌC
2.1. Dự báo theo phụ lục A, phương pháp tra bảng : 
Qa=Qult/Fs= 102.5 T (Fs= 1.4)

2.2. Dự báo theo phụ lục B, dự báo sức chịu tải theo chỉ tiêu cường độ  
Qa= Q bên/2+ Q mũi /3= 36 T

3. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
Sức chịu tải dự báo theo 2 phương pháp trong phụ lục A và B của TCXDVN 205-1998 chênh nhau lớn (Theo phụ lục A: Qa=102.5T lớn gấp 2,85 lần theo phu lục B: Qa=36T ). 

Câu hỏi đặt ra, độ tin cậy của 2 phương pháp này thế nào? Phương pháp nào cho kết quả chính xác hơn trong trường hợp địa chất nền ở trên (sét nửa cứng, B=0.16.)

Bàn luận:
1. Theo phụ lục A thì sức chịu mũi và ma sát thành đơn vị tăng theo chiều sâu (gần như tăng tuyến tính) theo các bảng tra. Nên bạn sẽ có sức chịu tải lớn hơn khi tính toán theo phụ lục A. Thực tế thì sức chịu mũi cũng như ma sát thành không tăng tuyến tính theo toàn bộ chiều sâu cọc mà chỉ đến chiều sâu tới hạn (kể cả đất dính và đất rời).

2. Khi tính theo phụ lục B, Sức chịu tải được tính toán dựa trên góc nội ma sát hữu hiệu và effective over-burdened pressure. Tuy nhiên thực tế tính toán thì  người thiết kế không có góc nội ma sát hữu hiệu (cho đất dính) nên lấy góc ma sát ở trạng thái không thoát nước nhỏ hơn rất nhiều so với thực tế dẫn tới sức chịu tải tính toán sẽ nhỏ đi khi tính toán theo B. Tuy nhiên có một cách giải quyết là tính toán sức chống cắt không thoát nước theo tương quan (correlation) sau đây thì sẽ có kết quả khả quan hơn:

Su ~ (0.22-:0.25)sigma'v0

Rồi từ đó tính toán sức chịu tải.

Hoặc nếu dùng góc nội ma sát hiện có thì  cần tính với ứng suất tổng để có su = c + singma*tan(phi) - c, phi, sigma theo ứng suất tổng. Rồi tính sức chịu tải.

Còn đối với đất rời thì không cần bàn thêm vì các thông số cần thiết đã có.

Tuy nhiên tính theo phụ lục B, người thiết kế cần chú ý đến độ sâu cực hạn mà tại đó sức chịu mũi và ma sát thành đơn vị không tăng khi tăng chiều sâu cọc. Tức phân bố của hai đại lượng này theo chiều sâu là bi-linear.

(Nguyễn Hải Hà- Viện Thủy Công)


Chủ Nhật, 10 tháng 8, 2014

Liên kết

Tên dữ liệuĐường link URL
Bộ Tài nguyên và Môi trườnghttp://www.monre.gov.vn
Cơ sở dữ liệu quốc gia về TNMThttp://nredb.ciren.vn/
Cục KTTV và Biến đổi khí hậuhttp://www.dmhcc.gov.vn/
Cục Quản lý tài nguyên nướchttp://dwrm.gov.vn/
Diễn đàn cạnh tranh quốc giahttp://canhtranhquocgia.vn/
Tổng cục quản lý đất đaihttp://www.gdla.gov.vn/
Tổng cục môi trườnghttp://vea.gov.vn/vn/Pages/trangchu.aspx
Tổng cục địa chất và khoáng sảnhttp://dgmv.gov.vn/
Tổng cục Biển và hải đảohttp://vasi.gov.vn/trang-chu-vi.aspx
Cục viễn thám quốc giahttp://rsc.gov.vn/
Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn QGhttp://www.nchmf.gov.vn/
Cục công nghệ thông tin BTNMThttp://dinte.gov.vn/
Viện KH Khí tượng thủy văn và BĐKHhttp://www.imh.ac.vn
Viện chiến lược chính sách TN&MThttp://isponre.gov.vn
Viện khoa học địa chất và khoáng sảnhttp://vigmr.vn/vigmr/frontend/
Viện khoa học đo đạc và bản đồhttp://www.vigac.vn/
Trung tâm quy hoạch và điều tra tài nguyên nước quốc giahttp://nawapi.gov.vn/
Trung tâm khí tượng thủy văn quốc giahttp://kttvqg.gov.vn/
Row 19, Cell 1Row 19, Cell 2
Row 20, Cell 1Row 20, Cell 2

Thứ Bảy, 9 tháng 8, 2014

Rưng rưng cài hoa hồng lên ngực áo trong lễ Vu Lan

Vu lan về con cài lên ngực
Bông hồng vàng báo hiếu mẹ cha
Tháng bảy mưa ngâu hay nước mắt nhạt nhoà
Của những đứa con nhớ về cha mẹ

Một nén hương thơm nồng nàn lặng lẽ
Nỗi lòng con gửi gắm những niềm thương
Dù bao năm dù có hoá vô thường
Công sinh dưỡng vẫn là công lớn nhất

Cả cuộc đời mẹ cha tất bật
Cho chúng con lẽ sống tình yêu
Đại dương bao la đâu đã là nhiều
Với chúng con cha mẹ là tất cả

Có đôi lúc
Mải mê quay với dòng đời ồn ã
Những đô hội thị thành
Những phương trời lạ
Chợt giật mình tỉnh giấc nhớ mẹ cha...
Những người đến chùa đều không quên dừng lại để cài lên ngực một bông hồng, để nhắc nhớ về công ơn của cha mẹ. Bông hồng màu đỏ cho những ai may mắn còn cha mẹ trên đời, bông hồng màu hồng cho những người còn mẹ mất cha và bông hồng trắng cho những người kém may mắn khi không còn cha và mẹ trên đời...

Bông hồng là biểu tượng của tình yêu, sự cao quý. Việc nhớ về bậc sinh thành và cài lên ngực hoa hồng cao quý là tình cảm đẹp nhất, kính trọng nhất đối với bậc sinh thành. Mang ý nghĩa sâu sắc đó, nhiều người Việt Nam khi đến ngày Vu Lan đều cài một bông hồng trên áo.

“Cha mẹ ở ngoài Bắc, đến ngày lễ có muốn cũng không về được. Nên đến chùa và cài một bông hồng lên ngực cũng đủ nhắc nhớ và sống có hiếu hơn” – chia sẻ của chị Nguyễn Thị Thu Thủy, người đã xa quê hương hơn 10 năm vào Sài Gòn lập nghiệp.

Anh Lê Hoàng Vinh, cài trên ngực bông hồng màu trắng chia sẻ: “Lúc cha mẹ còn, chẳng mấy khi về thăm. Đến lúc mất rồi mới thấy lòng hối hận. Giờ có muốn quay lại cũng muộn rồi. Nên những ai còn mẹ hãy hết lòng vì mẹ, đừng như tôi”.

Vu Lan là lễ báo hiếu, là một trong những ngày lễ chính của Phật giáo. Lễ này trùng với ngày Rằm tháng Bảy xá tội vong nhân của phong tục Á Đông.

Tục truyền, vào ngày này, mọi tù nhân ở địa ngục có cơ hội được xá tội, được thoát sanh về cảnh giới an lành. Theo tín ngưỡng dân gian, rằm tháng Bảy là ngày mở cửa ngục, ân xá cho vong nhân nên có lễ cúng cô hồn (vào buổi chiều) cho các vong linh không nhà cửa không nơi nương tựa, không có thân nhân trên dương thế thờ cúng.
Ai may mắn cài trên ngực bông hồng màu đỏ thì hãy làm trọn chữ hiếu của một người con
Người cài bông màu hồng trên ngực để nhớ rằng chỉ còn mẹ trên đời
Cài bông hồng màu trắng để tưởng nhớ về cha - mẹ
Rất nhiều người may mắn cài lên ngực bông hồng đỏ
"Ai còn mẹ, xin đừng làm mẹ khóc!"
Nhiều người đến chùa còn tham gia phóng sinh, xá tội...
... và đọc kinh Phật cầu an
Nguyễn Hiển (Bài viết cũ, dẫn lại từ PetroTimes)

Thứ Tư, 6 tháng 8, 2014

Độ bão hòa của đất

"Độ bão hòa" của đất không phải là chỉ tiêu thí nghiệm, chỉ là một chỉ tiêu dẫn xuất, được xác định từ độ ẩm tự nhiên, hệ số rỗng và tỷ trọng của đất. Thông số “độ bão hòa” Sr, có đơn vị là %, phản ánh mức độ chứa nước của lỗ rỗng trong đất.


Độ bão hòa của đất chỉ nằm trong khoảng 0%~100%, chứ không thể đạt được giá trị 0% hoặc 100%. Tuy nhiên, hiện nay vẫn tồn tại một quan niệm rất sai lầm rằng, độ bão hòa của đất có thể >100%, do trong đất có chứa hữu cơ (!)

Trong một khối đất tự nhiên thường có phần rắn (các hạt đất) và phần rỗng (các lỗ rỗng); trong phần rỗng chứa khí và nước. Nếu xem như thể tích phần khí là không đáng kể thì trong một khối đất tự nhiên chỉ có các hạt đất và lỗ rỗng chứa nước.

Nếu các lỗ rỗng không chứa nước thì đất khô tuyệt đối và độ bão hòa Sr = 0%; nếu lỗ rỗng chứa đầy nước thì đất bão hòa hoàn toàn và độ bão hòa Sr = 100% . Nếu Sr > 100% thì nước sẽ nằm ở đâu trong khối đất ???
Đất khô tuyệt đối chỉ có hai pha: rắn và khí (theo K.H. Head, 2006)
Đất bão hòa hoàn toàn chỉ có hai pha: rắn và lỏng (theo K.H. Head, 2006)
Theo http://flatgeo.vn

Thứ Ba, 5 tháng 8, 2014

Đóng góp xây dựng dữ liệu cho thuyloivn.com

Các bạn thân mến!

Từ ngày đầu thành lập đến nay, www.thuyloivn.com luôn được phát triển theo định hướng là một trang web khoa học về xây dựng, thủy lợi hướng tới mục tiêu chủ yếu phục vụ cộng đồng hoàn toàn không mang tính chất chính trị, kinh doanh.

Sau hơn 5 năm, nguồn dữ liệu của www.thuyloivn.com đã được bổ sung đáng kể. Có được điều đó không thể không nhắc tới những đóng góp vô cùng quý giá của nhiều bạn đọc.

Tuy nhiên chúng tôi nhận thấy để nội dung của trang thêm phong phú và phục vụ các bạn (đặc biệt là các đồng nghiệp trong lĩnh vực thủy lợi) tốt hơn, rất mong nhận được nhiều hơn sự ủng hộ, cộng tác, gửi bài viết, links tham khảo...

Mọi thư gửi bài viết, ý kiến đóng góp và những thắc mắc xin gửi về email ngoctu47@gmail.com hoặc admin@thuyloivn.com.

Các bạn có thể tham khảo thêm tại đây: Đóng góp cho web

Một lần nữa xin được gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới tất cả các bạn đã, đang, và sẽ tham gia đóng góp tại www.thuyloivn.com!

Trân trọng.


Đoàn Ngọc Tứ

Đóng góp phát triển

Nội dung hiện đang được soạn thảo.

Bài đăng phổ biến