Hiển thị các bài đăng có nhãn BaoThuyLoi. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn BaoThuyLoi. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Hai, 22 tháng 8, 2016

Chuyên gia Việt cảnh báo tác hại khi Trung Quốc 'giữ lũ' Mekong

Chuyên gia hàng đầu về Mekong khẳng định các đập thủy điện của Trung Quốc giữ lại nước nhằm giảm lũ ở hạ nguồn gây tác động xấu đối với Việt Nam.

"Mấy năm nay đồng bằng sông Cửu Long bị mất lũ, là điều rất nguy hại. Chúng ta cần hiểu khái niệm lũ đẹp, tức là lũ giúp điều hoà nguồn nước vào đồng bằng, làm vệ sinh cho đồng ruộng. Lũ cũng sẽ mang phù sa cho trồng trọt, nguồn thức ăn trôi nổi cho nhiều loại cá và giúp giảm xâm nhập mặn ở khu vực này", ông  Đào Trọng Tứ, nguyên phó tổng thư ký Uỷ ban sông Mekong Việt Nam, trao đổi với VnExpress.

Theo Đài Khí tượng thủy văn khu vực Nam Bộ, mực nước vùng đầu nguồn sông Cửu Long thời điểm giữa tháng 8 rất thấp. Trên sông Tiền, tại Tân Châu mực nước cao nhất chỉ 1,36 m; trên sông Hậu tại Châu Đốc là 1,20 m; thấp hơn cùng kỳ năm trước khoảng 40-50 cm.

"Đến nay, chưa có dấu hiệu gì báo lũ về vùng đầu nguồn", ông Khương Lê Bình, Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Đồng Tháp, cho biết.

Là một chuyên gia hàng đầu về vấn đề sông Mekong, ông Tứ cho biết các đập thuỷ điện đã giữ lại một lượng lớn phù sa của con sông, trong khi ước tính 50% phù sa của đồng bằng sông Cửu Long là từ trên thượng nguồn đổ về.

Về phía Trung Quốc, các quan chức nước này khi trao đổi với một nhóm phóng viên Việt Nam thăm một số đập thủy điện trên thượng nguồn sông Mekong hồi giữa tháng 6, cho biết Trung Quốc hiện có tổng cộng 6 đập thủy điện đang vận hành ở khu vực này, theo thứ tự từ Bắc xuống Nam là Công Quả Kiều, Tiểu Loan, Mạn Loan, Đại Triều Sơn, Nọa Trát Độ và Cảnh Hồng.

Ông Vương Hồng Minh, Vụ hợp tác quốc tế, Khoa học và công nghệ, Bộ Thủy lợi Trung Quốc, cho hay đặc điểm chung của các đập thủy điện là dùng để phát điện chứ không phải là "tiêu thụ nước". Trung Quốc giữ lại nước trên thượng nguồn nhưng sau đó vẫn xả xuống hạ du, chỉ làm "thay đổi quy trình chứ không làm mất nước đi nơi khác".

"Khi các quốc gia ở hạ lưu đang vào mùa mưa, họ không cần nhiều nước, lúc đó Trung Quốc sẽ tích nước để nhà máy điện hoạt động. Khi vào mùa khô, Trung Quốc sẽ xả nước. Quy trình này có tác dụng ngăn lũ, chống hạn cho các nước hạ du", ông Vương nói.

Phản bác lại ý kiến này, ông Tứ đánh giá khi một quốc gia tích trữ nước của dòng sông tự nhiên thì cơ chế xả nước sẽ vận hành theo phụ tải điện của nước đó.

"Việc xây đập thủy điện không phải làm để xả nước, nếu không tích nước thì không thể phát điện. Câu chuyện đó với đồng bằng sông Cửu Long là gây nên tình trạng bị mất lũ", ông Tứ nói.

Thiếu cơ chế chia sẻ thông tin

Là người theo dõi tình hình ở sông Mekong nhiều năm, ông Tứ cho biết một trong những vấn đề chính ở khu vực này là Trung Quốc vẫn chưa chia sẻ thông tin về cơ chế hoạt động của các đập thủy điện của họ với 4 nước thuộc hạ lưu, gồm Việt Nam, Thái Lan, Campuchia và Lào. Đây là các nước thành viên của Ủy hội sông Mekong (MRC). Điều đó khiến những nước hạ nguồn bị động trong việc sử dụng nguồn nước, nhất là khi xảy ra tình trạng hạn hán trong mùa khô.

Giải thích về việc này, ông Vương Hồng Minh, Bộ Thủy lợi Trung Quốc cho hay Bắc Kinh có chia sẻ thông tin trong mùa lũ với các nước MRC, nhưng họ không làm việc này vào mùa khô.
Đập thuỷ điện Tiểu Loan của Trung Quốc có tổng dung tích 15 tỷ m3.
"Vào mùa khô thông tin về lưu lượng ở thượng nguồn bị tác động bởi các yếu tố như độ bốc hơi, nước ngầm, lượng mưa nên không có nhiều tác dụng cho dự báo. Theo thông lệ quốc tế thì chúng tôi không cung cấp thông tin vào mùa này", ông Vương nói.

Không đồng tình với lập luận này, ông Tứ cho hay thông tin về hoạt động của các đập thuỷ điện cần được chia sẻ cả trong mùa khô và mùa mưa. Hiện các nước trên thế giới áp dụng Công ước của Liên Hợp Quốc về Luật sử dụng các nguồn nước liên quốc gia cho các mục đích phi giao thông thủy năm 1997. Tức là việc chia sẻ thông tin cần được đảm bảo cho hợp tác quanh năm giữa các nước.

Cựu quan chức Ủy ban sông Mekong Việt Nam cũng lưu ý cần xem xét việc các đập thủy điện của Trung Quốc có hồ điều tiết loại gì. Nếu là hồ điều tiết nhiều năm thì lượng nước được tích lại không phải trong một năm mà là cho nhiều năm.

Đánh giá về cơ chế đối thoại trong hợp tác Lan Thương - Mekong được hình thành vào tháng 3 năm nay, ông Tứ nói việc này phụ thuộc rất nhiều vào mối quan hệ của các quốc gia với nhau. Ông mong muốn Trung Quốc thời gian tới sẽ tham gia MRC để cùng các nước hạ lưu xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nước. Hiện Trung Quốc và Myanmar chưa phải thành viên Ủy hội này. Khi cơ chế Lan Thương - Mekong chưa có các hiệp định cụ thể, vấn đề quản lý nước chỉ mang ý nghĩa hợp tác chung chung, trong khi hợp tác phát triển bền vững ở Mekong còn rất nhiều thách thức.

"Với các dòng sông quốc tế, việc các nước có cơ chế hợp tác là điều rất quan trọng, các nước không thể nói anh đi đường anh, tôi đi đường tôi. Các bên cần hợp tác trên tinh thần cùng có lợi, trên cơ sở thiện chí và dựa trên luật pháp quốc tế. Tôi hy vọng cơ chế Lan Thương - Mekong sẽ giúp khắc phục những thiếu sót về hợp tác giữa Trung Quốc và các nước thuộc hạ lưu", ông Tứ nói.
Tác giả bài viết: Theo Việt Anh

Nguồn tin: vnexpress.net

Thứ Ba, 15 tháng 3, 2016

Hỗn loạn vì siêu hạn hán?

Tình trạng khan hiếm nước và dân số bùng nổ bị xem là 2 yếu tố sẽ góp phần thúc đẩy xung đột, khủng hoảng nhân đạo trong những thập kỷ tới.

Tình trạng hỗn loạn ở Iraq, Syria và sự trỗi dậy của tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng có thể xuất phát từ một nguyên nhân đơn giản: tình trạng hạn hán nghiêm trọng nhất ở Trung Đông trong 900 năm qua.

Hậu quả tất nhiên

Một công trình nghiên cứu mới của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ (NASA), được đăng trên Tạp chí Nghiên cứu Địa vật lý - Khí quyển (Mỹ) đầu tháng 3-2016 cho thấy vùng Levant (gồm Cyprus, Israel, Jordan, Lebanon, Syria, Palestine, Thổ Nhĩ Kỳ) vừa phải hứng chịu một đợt siêu hạn hán kéo dài từ năm 1998 - 2012.

“Đợt hạn hán gần đây ở vùng Levant nghiêm trọng hơn 50% so với thời kỳ khô cằn nhất trong 500 năm qua hoặc nhiều hơn 10%-20% so với đợt hạn hán tồi tệ nhất trong vòng 900 năm qua” - cuộc nghiên cứu nêu rõ. Ngoài ra, dòng người tị nạn chạy từ Trung Đông đến châu Âu thời gian qua là hậu quả tất nhiên của điều kiện thời tiết khắc nghiệt này. Tình trạng thiếu nước nghiêm trọng đè nặng lên cuộc sống của nông dân giữa lúc mùa màng thất bát, nhiệt độ tăng cao kỷ lục và các cơn bão cát xảy ra thường xuyên hơn.

Các tác giả cuộc nghiên cứu đặc biệt nhấn mạnh đợt siêu hạn hán vừa qua cho thấy biến đổi khí hậu do con người gây ra đã tác động đến chu kỳ khô hạn tại khu vực. “Mức độ nghiêm trọng của đợt hạn hán cho thấy có yếu tố con người trong đó. Đây là bằng chứng rõ ràng cho thấy biến đổi khí hậu đang xảy ra” - tiến sĩ Ben Cook, nhà khoa học khí hậu của NASA và là người dẫn đầu cuộc nghiên cứu, kết luận.

Ông Richard Seager, nhà nghiên cứu tại Trường ĐH Columbia (Mỹ), nhận định công trình trên của NASA càng củng cố nhận định mà ông đưa ra hồi năm 2015 rằng đợt hạn hán ở Syria trong giai đoạn 2006-2010 là khác thường và chịu sự tác động của biến đổi khí hậu.

Thúc đẩy xung đột

Thông tin trên chắc chắn khiến Lầu Năm Góc và giới tình báo Mỹ “ăn ngủ” không yên bởi họ từng nhận định tình trạng khan hiếm nước và dân số bùng nổ là 2 yếu tố sẽ góp phần thúc đẩy xung đột, khủng hoảng nhân đạo trong những thập kỷ tới. “Điều quan trọng là cộng đồng an ninh quốc gia xem mối đe dọa từ biến đổi khí hậu không chỉ hiện diện vào thời điểm này mà còn có thể gia tăng mạnh mẽ trong tương lai” - ông Kevin Anchukaitis, nhà khoa học tại Trường ĐH Arizona (Mỹ) có tham gia cuộc nghiên cứu của NASA, kêu gọi.

Đây không phải là lần đầu tiên tình trạng thiếu nước bị xem là yếu tố góp phần làm gia tăng căng thẳng ở Trung Đông. Một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí của Viện Hàn lâm Khoa học quốc gia Mỹ hồi tháng 3-2015 đánh giá chính biến đổi khí hậu đã làm hạn hán thêm nghiêm trọng tại Syria, góp phần dẫn đến làn sóng nổi dậy của người dân năm 2011. Đến tháng 8 cùng năm, Viện Tài nguyên thế giới (WRI - Mỹ) cũng cho rằng sức ép từ nguồn nước khan hiếm có thể là một trong những “thủ phạm” gây ra các cuộc xung đột ở Trung Đông, trong đó có Syria.

“Hạn hán và thiếu nước ở Syria có thể đã “châm thêm dầu” vào tình trạng bất ổn dẫn đến cuộc nội chiến năm 2011. Nguồn tài nguyên nước ngày càng cạn kiệt và sự quản lý yếu kém trong thời gian dài buộc 1,5 triệu người, chủ yếu là người làm nông và chăn gia súc, mất kế sinh nhai nên rời bỏ quê nhà đến vùng đô thị kiếm sống. Điều này làm nghiêm trọng thêm tình trạng bất ổn chung của Syria” - báo cáo của WRI nhận định.

Cũng theo WRI, tình hình càng thêm tồi tệ khi chính phủ Syria ứng phó không kịp thời và hiệu quả với tình trạng hạn hán và làn sóng di cư lớn. Người dân khi đó ngày càng bất mãn trước những chính sách bị xem là khuyến khích sử dụng nguồn nước bừa bãi và việc Damascus không hỗ trợ những đối tượng buộc phải rời bỏ nhà cửa vì thiếu nước sinh hoạt, sản xuất.

Đe dọa sức khỏe con người

Một nghiên cứu mới đăng trên Tạp chí Lancet cho thấy tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu lên chất lượng thực phẩm có thể khiến hơn nửa triệu người tử vong mỗi năm vào năm 2050. Đây là cuộc nghiên cứu đầu tiên đánh giá ảnh hưởng của hiện tượng toàn cầu ấm đối với chế độ ăn uống của con người. Kết quả cho thấy sản lượng rau và trái cây cho con người sử dụng sẽ ít hơn do biến đổi khí hậu. Đây là những thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong việc giảm bớt nguy cơ bị bệnh tim, đột quỵ, ung thư… Từ đó, các tác giả nghiên cứu kết luận biến đổi khí hậu đe dọa đến sức khỏe con người nhiều hơn những gì từng biết.

Theo báo The Guardian (Anh), nhiều bác sĩ cũng nhìn nhận biến đổi khí hậu là mối đe dọa lớn nhất đối với sức khỏe con người trong thế kỷ XXI bởi nó làm gia tăng lũ lụt, hạn hán và bệnh truyền nhiễm.
Tác giả bài viết: Xuân Mai

Nguồn tin: nld.com.vn

Thứ Tư, 2 tháng 3, 2016

Xâm nhập mặn, hạn hán rất khốc liệt

Chưa bao giờ ĐBSCL lại gặp hạn hán, xâm nhập mặn đến sớm và khắc nghiệt như hiện nay. Lúa chết đầy đồng, người dân thiếu nước sinh hoạt
Tại hội nghị “Phòng chống hạn, xâm nhập mặn các tỉnh ĐBSCL” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tổ chức ở TP Cần Thơ ngày 17-2, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo ưu tiên kinh phí cho Nam Trung Bộ và ĐBSCL chống hạn, xâm nhập mặn.

Tình hình nguy cấp

Theo Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn trung ương Hoàng Đức Cường, El Nino từ năm 2014-2016 sẽ đạt cường độ tương đương với El Nino mạnh kỷ lục của năm 1997-1998 và dự báo kéo dài nhất trong khoảng 60 năm qua (khoảng 20 tháng). Mùa mưa đến trễ nhưng lại kết thúc sớm làm tổng lượng mưa trên lưu vực sông Mê Kông thiếu hụt so với trung bình nhiều năm từ 20%-50%. Vì vậy, năm 2015 chỉ xuất hiện lũ nhỏ dẫn đến dòng chảy chuyển tiếp đầu mùa khô từ thượng lưu chảy về ĐBSCL ở mức thấp nhất trong lịch sử.
Nông dân lấy nước ngọt để sản xuất lúa ở tỉnh Sóc TrăngẢnh: Ngọc Trinh
Trong khi đó, theo nhận định của Viện Khoa học thủy lợi miền Nam, từ năm 2010 đến nay, Trung Quốc vận hành các đập thủy điện đã làm thay đổi dòng chảy ảnh hưởng đến hạ lưu, làm mặn xâm nhập sớm và sâu hơn. Ngay từ đầu mùa khô năm 2015-2016, do thiếu nước ngọt, nồng độ mặn

4 g/l xuất hiện trong tháng 1-2015 có phạm vi ảnh hưởng từ 40-60 km. Một số tỉnh có xâm nhập mặn đến mức báo động là Kiên Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Hậu Giang, Cà Mau, Bạc Liêu… Tỉnh Bến Tre đã công bố tình trạng thiên tai do xâm nhập mặn.

Vĩnh Long là tỉnh từ trước đến nay ít bị mặn tấn công nhưng trong dịp Tết Bính Thân vừa qua, mặn đã xuất hiện ở huyện Trà Ôn và xã Quới Thiện (huyện Vũng Liêm) trong 2 ngày. Ông Ôn Thanh Ngân, Trưởng Phòng NN-PTNT huyện Trà Ôn, đánh giá xâm nhập mặn ở ĐBSCL đạt mức kỷ lục trong 100 năm qua.

Tại tỉnh Hậu Giang, nếu như những năm trước chỉ có nước biển Tây xâm nhập thì năm nay, nước biển Đông cũng tấn công. Ở thị xã Ngã Bảy, trong dịp Tết vừa qua, độ mặn tại sông đo được là 2%0. Mặn đã xâm nhập sâu và sớm hơn 1 tháng làm khoảng 400 ha diện tích lúa bị mất trắng.

Tại TP Rạch Giá, tỉnh Kiên Giang, do bị mặn “ăn” sâu từ tháng 6 đến tháng 7-2015 nên thiếu nước ngọt sinh hoạt. Ngay dịp Tết, các hồ chứa cũng không có nước ngọt gần 1 tuần. Vùng U Minh Thượng bị xâm nhập mặn rất nghiêm trọng, lúa chết đầy đồng.

“Từ nhỏ đến lớn, tôi mới thấy lần đầu tiên mặn và hạn hán đạt kỷ lục như vậy” - ông Mai Anh Nhịn, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Kiên Giang, nhận xét.

Theo thống kê của Bộ NN-PTNT, do xâm nhập mặn, vụ mùa năm 2015 có 30.000 ha lúa bị hạn, vụ thu đông 2015 có 32.000 ha và vụ đông xuân 2015-2016 có 44.000 ha bị thiệt hại. Trong thời gian tới, có khoảng 60.000 ha nữa bị ảnh hưởng. Nếu thời tiết tiếp tục không thuận lợi, diện tích lúa bị ảnh hưởng có thể lên tới 340.000 ha (chiếm gần 30% diện tích xuống giống lúa vụ đông xuân 2015-2016 toàn ĐBSCL).

Bớt họp, tập trung chống hạn và xâm nhập mặn

Trước tình trạng thiếu nước ngọt, ông Trần Công Chánh, Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang, cho biết đã chỉ đạo khoan ngay 6 giếng nước ngầm, khi đã đủ lượng nước tưới tiêu và sinh hoạt sẽ dừng khoan. Ngoài ra, tỉnh cũng cho làm ngay trạm cấp nước ở huyện Long Mỹ để nâng công suất phát nước do khu vực này thiếu nước ngọt trầm trọng. Tuy nhiên, một số đại biểu tại hội nghị lo ngại rằng việc khai thác nước ngầm gây sụt lún đất, tăng tốc độ xâm nhập mặn.

“Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu đề án dẫn nước ngọt từ sông Hậu về nên việc này phải tiến hành nhanh, làm sớm để cung cấp nước ngọt cho các tỉnh Nam sông Hậu” - một lãnh đạo tỉnh Cà Mau đề nghị.

Sau khi nghe ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, các chuyên gia về thực trạng và giải pháp chống hạn, xâm nhập mặn, Phó Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chỉ đạo ưu tiên kinh phí cho Nam Trung Bộ và ĐBSCL để chống hạn, xâm nhập mặn; yêu cầu các bộ, ngành, địa phương có nhận thức đúng đắn về mức độ nghiêm trọng của xâm nhập mặn; dừng các cuộc họp không cần thiết để tập trung cho ngăn mặn xâm nhập. Các địa phương tiếp tục triển khai thực hiện các biện pháp phòng, chống hạn, xâm nhập mặn như: nạo vét kênh mương, điều tiết công trình thủy lợi ngăn mặn, tranh thủ các thời điểm thuận lợi để lấy và trữ nước ngọt...
Theo nld.com.vn Ca Linh - Thốt Nốt

Thứ Tư, 2 tháng 9, 2015

Câu chuyện về dỡ bỏ thành công những con Đập tại Mỹ

Trong những năm gần đây, cuộc tranh cãi của công chúng về việc nên hay không nên dỡ bỏ những Đập ngăn sông ngày càng trở nên rõ ràng hơn. Phương tiện truyền thông quốc gia và địa phương đã cho ra hàng loạt báo cáo, tin tức và bài viết đề xuất dỡ bỏ đập ở khắp các vùng nước Mỹ. Tuy nhiên, mặc dù cuộc tranh luận về chính sách quốc gia liên quan đến loại bỏ đập, điều đáng ngạc nhiên là vẫn có hàng trăm con con Đập được dỡ bỏ tại Hoa Kỳ.
 
Đối với những người quan tâm đến, hiểu biết về loại bỏ đập thực sự là một nỗ lực khó khăn. Trong khi khối lượng các thông tin, bài viết về việc xây dựng đập, hay những thông tin về các chiến dịch phản đối xây dựng đập rất lớn thì các thông tin về việc loại bỏ Đập lại rất ít. Cư dân và các nhà hoạch định chính sách về tương lai của các con Đập thì lại có rất ít thông tin và cái nhìn về các trường hợp tương tự trong quá khứ. Không có được các đánh giá toàn diện về kinh nghiệm dỡ bỏ đập hoặc cũng không có thông tin bài học hoàn chỉnh để học hỏi.

Bù đắp cho sự thiếu thông tin, Hiệp hội các Sông Mỹ, Tổ chức Người Bạn của Trái Đất và Tổ chức Cá Hồi không Giới hạn đã chuẩn bị bản báo cáo này cung cấp các thông tin về một số đập đã được loại bỏ và những lợi ích về sinh thái, an an toàn và kinh tế đã đạt được sau những dự án dỡ bỏ đập này. Nghiên cứu này đã xác định hơn 465 đập đã được dỡ bỏ từ năm 1912 dựa trên tài liệu của tất cả các vùng và bang ở Mỹ từ Washinton đến Florida, từ Maine đến California, từ Texas đến North Dakota. Ngoài danh sách 465 đập đã được loại bỏ, nghiên cứu còn biên soạn 26 trường hợp khác nhau, trong đó 25 chiếc đã được loại bỏ thành công, tạo cơ hội hồi phục dòng sông, giảm mối quan tâm về sự an toàn của đập và trong một số trường hợp đem lại sức sống mới cho cộng đồng địa phương, đồng thời cung cấp những bài học về những sai lầm cần tránh trong quá trình loại bỏ đập.

Tại sao loại bỏ đập?

Trong nhiều trường hợp tác động tiêu cực của đập trên sông và cộng đồng ven sông lớn hơn lợi ích của đập, loại bỏ đập là phương án hợp lý để khôi phục dòng sông và các cộng đồng ven sông. Chủ sở hữu đập đã lựa chọn phương án loại bỏ như là phương án tối ưu  cho hàng trăm đập đang trở nên không an toàn, ngày càng xấu đi. Thậm chí phương án loại bỏ này cũng là phương án lựa chọn tốt nhất cho nhiều đập hơn thế. Ngay cả đối với một số chức năng của Đập, loại bỏ có thể là một giải pháp khi lợi ích mà con đập mang lại không đáng kể so với những thiệt hại mà nó gây ra cho môi trường. Nhiều đập hiện nay đã quá cũ đến mức nó không còn thực hiện được chức năng của nó nữa.

Hàng ngàn con Đập ở Mỹ đã được xây dựng trong nhiều thế hệ trước, cung cấp năng lượng cho toàn đất nước trong thời đại công nghiệp hóa. Mặc dù những con đập này phục vụ một mục đích rất quan trọng trong một giai đoạn quan trọng của đất nước, nhiều đập đã quá cũ so với mục đích sử dụng của nó, nhiều nhà máy đã bị loại bỏ. Các đập này thường bị bỏ rơi bởi các chủ sở hữu ban đầu, đòi hỏi nhà nước phải tiếp nhận, sửa chữa và bảo trì, đặt gánh nặng kinh tế lớn lên những người nộp thuế cho nhà nước.

Hội kĩ sư dân dụng nước đã phát triển một hướng dẫn cho các các dự án Thủy điện sau khi sử dụng “đáp ứng mối quan tâm về việc không có bất kì một hướng dẫn nào cho hàng nghìn con đập được xây dựng từ những năm 1930, 1940 hiện đang hết hạn sử dụng”.

Những năm gần đây, sự quan tâm của công chúng đã bắt đầu là thách thức cho những quyết định giữ lại đập. Theo Newsweek đã đề cập trong một bài báo năm 1997 “Đập!  không tồn tại mãi mãi” về việc các chính khách vào năm 1930 đã đồng ý những dự án xây đập không có nghĩa là đến năm 1990 chúng ta vẫn phải sống chung với nó.

Rõ ràng là loại bỏ đập không  phải là phương án cho tất cả khoảng 75.000 đập trên toàn nước Mỹ, nhiều Đập hiện nay vẫn tiếp tục thực hiện chức năng như kiểm soát lũ, tưới tiêu và sản xuất điện. Điều này không có nghĩa là không có các tác động tiêu cực trên các con sông nơi các con Đập được xây dựng. Hầu hết các con đập hiện nay trên toàn nước Mỹ được vận hành theo cách làm giảm tác động tiêu cực nặng nề lên sông. Trong hàng trăm trường hợp mang tính quốc gia, các tổ chức hoạt động vì Đập và sông đã hoạt động để cải thiện chức năng của các đập thủy điện cũng như hiệu quả kinh tế thông qua sự đề xuất sự tham gia tích cực của Liên Bang trong quá trình đưa ra quyết định. Tuy nhiên, một số đập hiện đang gây hại lớn đến môi trường mà lại không có nguồn tài chính để tái tổ chức lại sẽ tích lũy ngày càng nhiều thêm thiêt hại cho môi trường. Đối với những đập này, khi những tác hại đến môi trường nhiều hơn là lợi ích có được thì lựa chọn loại bỏ là biên pháp hợp lý và khả thi cho kế hoạch khôi phục chức năng của sông.

Các Đập trên toàn nước Mỹ đã và đang trong quá trình loại bỏ chủ yếu do 3 lý do chính: Môi trường, An toàn và Kinh tế. Hầu hết các quyết định loại bỏ đều do sự kết hợp của cả 3 nguyên nhân trên.

Lý do môi trường dẫn cho việc loại bỏ Đập có thể có lợi cho xã hội, ngày nay khoa học đã chỉ ra rằng nó thậm chí còn có liên quan đến việc gây hại cho dòng sông. Đập làm thay đổi quá trình hóa lý và sinh học của sông, đến các loài các và động vật hoang dã, làm giảm và loại bỏ các cơ hội giải trí có thể mang lại lợi nhuận kinh tế.  Đập cũng làm thay đổi hệ thống dòng chảy sông, cản trở dòng chảy và gây lắng đọng trầm tích cũng như dinh dưỡng, cản trở cá và các loài động vật di cư.

An toàn trong quá trình dỡ bỏ đập

Đập được xây dựng để ngăn chặn hàng triệu gallon nước đang di chuyển hàng ngày. Với áp lực như vậy sẽ gây ra sự suy thoái và giới hạn tuổi thọ của Đập. Nếu tính toàn thể cấu trúc của một con Đập, khi có nguy hiểm xảy ra thì sẽ trở thành một mối quan tâm nghiêm trọng. Giống như mọi công trình xây dựng khác, các con Đập cũng cần được duy trì đảm bảo hoạt động và bảo trì cấu trúc công trình.

 Lý do về kinh tế để loại bỏ đập

Vấn đề tài chính thường là một yếu tố quan trọng trong việc đưa ra quyết định dỡ bỏ đập. Như tuổi thọ của Đâp và một số yếu tố khác thường làm cho Đập hoạt động kém hiệu quả. Ví dụ, các Đập-bẫy trầm tích khi chúng di chuyển xuống hạ lưu, nước trong hồ chứa ít đi vì thế làm giảm tính hiệu quả của Đập. Đối với các Đập thủy điện, trầm tích có thể chặn nước chảy vào các đường ống áp lực dẫn đến tuabin và nếu không được nạo vét, sẽ mất khả năng lấy nước chảy vào tua bin để sản xuất điện. Tương tự, khi các con đập điều tiết bị tích tụ trầm tích lũ, hiệu quả kiểm soát lũ cũng sẽ bị ảnh hưởng và giảm sút có thể dẫn đến kết quả là được loại bỏ hoàn toàn.

Tương tự như vậy, chi phí vận hành đập và bảo trì đập cũng có xu hướng tăng lên khi con Đập già đi. Chủ đập thường phải đối mặt với nhu cầu cần phải duy trì hoạt động đủ, liên tục cũng như các khoản đầu tư cho bảo trì chưa kể đến nhu cầu cải tiến, thay đổi cấu trúc, hạ tầng phù hợp với nhu cầu thay đổi mỗi ngày. Những chi phí gia tăng này, kết hợp với khả năng tạo doanh thu ngày càng ít đi, phương án loại bỏ đập là phương án tốt nhất đối với chủ sở hữu đập. Thêm vào đó, trách nhiệm về mặt tài chính cho những tác động tiềm năng trong hiện tại hoặc tương lai của con Đập (ví dụ như vỡ Đập), cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định có hay không loại bỏ một con Đập.

Trong nhiều trường hợp, chi phí loại bỏ đập ít hơn rất nhiều chi phí sửa chữa một con đập đang không an toàn, đặc biệt là ở những nơi mà lợi ích của đập rất ít, thậm chí không có. Tại Wisconsin, một cuộc kiểm tra về loại bỏ các con đập nhỏ cho thấy chi phí loại bỏ đập ít hơn 5 lần chi phí sửa chữa đập. Ví dụ như Đập hồ  Simpson’s ở Wharton Brook tại Connecticut, Stone Gate Dam ở Waubonsie Creek in Illinois, và Bennet Dam tại Lodgepole Creek ở Nebraska tất cả đã được loại bỏ vì chi phí loại bỏ rẻ hơn chí phí sửa chữa và tiếp tục sử dụng chúng.

Các bài học kinh nghiệm

Trong quá trình nghiên cứu, tìm kiếm thông tin về các đập đã bị loại bỏ tại 43 bang, những bang có số lượng Đập dỡ bỏ nhiều nhất là Wisconsin (73), California (47), Ohio (39), Pennsylvania (38), and Tennessee (25). Wisconsin và Pennsylavania là hai bang có nhiều Đập bị dỡ bỏ trong những năm 1990, với 37 và 29 con Đập tương ứng. Tất cả các loại đập bị loại, từ đập cấp nước đến đập thủy điện, từ đập kiểm soát lũ đến đập dành cho giải trí. Loại bỏ đập đã được công khai tới cộng đồng, được cộng đồng hóa sở hữu, chuyển thành sở hữu cá nhân, có khi bị bỏ rơi.

Phần lớn các Đập được dỡ bỏ vào năm 1980 (92 chiếc) và 1990 (177 chiếc), năm dỡ bỏ nhiều nhất là năm 1998 với 29 cấu trúc đập được loại bỏ.  Đập được loại bỏ sớm nhất là đập Marquette trên sông Dead, Michigan năm 1912. Chi phí để loại bỏ đập khác nhau nhiều tùy theo đặc tính của sông nơi Đập được xây dựng. Tuy nhiên, rất ít thông tin về chi phí loại bỏ đập trên toàn nước Mỹ, theo tính toán ít nhất là khoảng 1.500 đô la Mỹ (Amish trên Muddy Creek ở Pennsylvania) và nhiều nhất là 3.2 triệu đô la Mỹ ( Đập Two Mile  trên sông Santa Fe, New Mexico).

Bên chịu chi phí cho các dự án tháo dỡ đập cũng khá đa dạng, từ cấp liên bang, bang, chính phủ địa phương đến các chủ sở hữu đập, bao gồm cả các công dân và các doanh nghiệp địa phương. Một số nguồn chính được hình thành từ chương trình Cấp phép hay quỹ giảm thiểu tác động môi trường (cho 4 đập trên sông Naugatuck ở Connecticut) và các dạng quỹ khác.

Bài học từ việc loại bỏ các con Đập trong quá khứ

Có nhiều điều rút ra học hỏi được từ các dự án loại bỏ đập trong quá khứ để khôi phục dòng sông, cho cộng đồng địa phương, cho các chủ sở hữu đập, cho các bang, liên bang và các ban ngành địa phương. Loại bỏ là phương án gần gũi với môi trường nhất, chi phí hiệu quả nhất để đạt được an toàn, tính kinh tế và sinh thái cho các đập đang trở nên già cỗi và lỗi thời. Loại bỏ đập đã được chứng minh là mang lại lợi ích đáng kể cho sông, hệ thống sông và các cộng đồng ven sông:

·        Khôi phục môi trường sống cho dòng sông
·        Cải thiện chất lượng nước
·        Tái lập môi trường sống cho các đoạn sông ở thượng nguồn và hạ nguồn
·        Phục hồi các loài đang bị de dọa và có nguy cơ tuyệt chủng
·        Loại bỏ được rủi ro an toàn đập và các chi phí liên quan đến trách nhiệm pháp lý
·        Tiết kiệm tiền thuế
·        Cải thiện tính thẩm mỹ cho dòng sông
·        Cải thiện cơ hội đánh bắt cá
·        Cải thiện cơ hội làm dịch vụ thuyền di chuyển trên sông
·        Cải thiện khả năng tiếp cận sông, cả trên thượng lưu và hạ lưu
·        Tái thiết các vùng đất để làm công viên hoặc tái thiết đắt cho các chủ sở hữu đât
·        Cải tiến các dịch vụ vui chơi giải trí trên sông
·        Tăng cường du lịch

Điều quan trọng đáng lưu ý là, trong khi loại bỏ đập là một trong những phương án đã và đang tiếp tục là lựa chọn khả thi để giảm bớt tác động tiêu cực của Đập, phục hồi sông nhưng cũng không kêu gọi loại bỏ tất cả các Đập.

Bằng cách tiếp tục xu hướng chọn lọc, cần loại bỏ những đập không có ý nghĩa- những con đập ở những nơi mà lợi ích đạt được ít hơn chi phí để duy trì, gây nguy hiểm cho cộng đồng hoặc cả phục hồi hệ sinh thái, mang lại tính an toàn  và kinh tế với một dòng sông chảy tự do.
 Tác giả bài viết: dwrm (dịch)

Nguồn tin: Friends of the Earth, American Rivers, and Trout Unlimited

Thứ Tư, 29 tháng 7, 2015

Công trình trăm tỷ bị “bỏ quên” giữa lòng thành phố Điện Biên Phủ

Nhiều năm qua, trên dòng sông Nậm Rốm đoạn chảy qua giữa lòng thành phố Điện Biên Phủ (tỉnh Điện Biên) xuất hiện một con đập dâng nước, cùng hệ thống kè bờ sông và khu công viên ven sông.
Tuy nhiên, con đập này chỉ thực hiện được một lần thử dâng nước lên tạo cảnh quan vùng lòng hồ trong lễ kỷ niệm 60 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ vào tháng 5/2014. Từ đó đến nay, công trình trị giá trên 120 tỷ đồng này dường như đã bị bỏ quên, gây nhiều bức xúc cho người dân địa phương và du khách.

Công trình trăm tỷ khó hiểu

Tại kỳ họp Hội đồng Nhân dân tỉnh Điện Biên, đại biểu Nhữ Văn Quảng đã chất vấn cơ quan quản lý Nhà nước với nội dung: “Công trình ngăn nước, tạo âu thuyền sông Nậm Rốm, công viên ven sông Nậm Rốm là điểm nhấn tạo cảnh quan du lịch của thành phố đã đầu tư từ lâu, nhưng đến nay vẫn chưa đưa vào sử dụng.”

Tìm hiểu nội dung này, nhóm phóng viên đã phát hiện ra những điều bất ngờ về tình trạng buông lỏng quản lý ở một công trình trọng điểm của cơ quan quản lý Nhà nước và chính quyền địa phương.
Đập ngăn nước Nậm Rốm
Theo Quyết định số 133 ngày 10/2/2003 của Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu (nay là Điện Biên và Lai Châu) thì mục tiêu của công trình này nhằm tạo hồ chứa trên đoạn sông từ cầu Thanh Bình đến cầu Mường Thanh, cùng các hạng mục khác tạo thành công viên ven sông Nậm Rốm. Thời gian thực hiện theo Tờ trình số 271 của Ban quản lý dự án chuyên ngành xây dựng tỉnh là khởi công vào quý 1/2003, hoàn thành vào tháng 4/2004 để dâng nước tạo cảnh quan lòng hồ, chào mừng Kỷ niệm 50 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ.

Tuy nhiên, sau hơn 11 năm kể từ khi khởi công, công trình vẫn chưa hoàn thành, đưa vào sử dụng. Đây là công trình đập dâng nước theo kiểu đập cửa van đồng bằng, giống như hàng chục công trình thủy lợi bình thường khác ở vùng đồng bằng.

Tuy nhiên, chính quyền tỉnh Điện Biên đã phải nhiều lần ra quyết định bổ sung tổng mức đầu tư cũng như gia hạn thời gian thi công, trong đó lần gia hạn cuối cùng là đến hết tháng 12/2012, nhưng đến nay vẫn chưa có kết quả.

Khi xây dựng phương án thiết kế công trình, Ban quản lý dự án đã trình lên ba phương án để cấp có thẩm quyền phê duyệt gồm phương án Đập tràn thực dụng bằng bêtông cốt thép; phương án Đập cửa van đồng bằng kết cấu thép và phương án Đập cao su.

Ban quản lý dự án cũng đã kiến nghị lựa chọn kết cấu đập theo phương án 1. Theo đánh giá của giới chuyên môn thì đây là phương án phù hợp nhất cho mục đích của công trình, thiết kế đơn giản, vận hành không phức tạp vì mỗi năm chỉ cần vận hành cửa xả 1-2 lần và mở suốt trong thời gian mưa lũ.

Với cách thoát nước kiểu đập tràn, khi nước dâng tới cao độ thiết kế sẽ tràn tự nhiên qua mặt tràn để ổn định mức nước, không tốn kém nhiều về thiết bị, cũng như nhân lực vận hành. Và đây cũng là kiểu đập thông thường của các hồ thủy điện nhỏ đã được xây dựng tại các tỉnh miền núi từ hàng chục năm nay.

Tuy nhiên, không hiểu sao, cơ quan có thẩm quyền lại lựa chọn phương án 2 là kiểu đập cửa van đồng bằng, vốn phù hợp với loại công trình thủy lợi để điều tiết nước sản xuất. Với phương án này, con đập đã phải xây dựng tới bảy cửa đập lớn bằng thép với kết cấu vô cùng phức tạp. Kèm theo đó là bảy hệ thống nâng những cánh cửa van này gồm hệ thống truyền lực, môtơ điện, dòng dọc, buly... một hệ thống điện với một trạm biến áp riêng và máy phát điện dự phòng loại lớn.

Việc vận hành đã trở nên phức tạp hơn vì dòng nước thoát dưới cánh cửa đập, để duy trì mức nước ổn định cần có quy trình vận hành phức tạp; phải bố trí nhân công thường trực để điều chỉnh các cửa van đóng mở thường xuyên, phải tính toán để điều tiết nước theo lưu lượng nước vào và ra cho phù hợp... thay vì tràn qua tự nhiên như phương án 1.

Theo Quyết định số 133 ngày 10/2/2003 của Ủy ban Nhân dân tỉnh phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi cho công trình này, tổng mức đầu tư được phê duyệt là 50 tỷ đồng.

Quyết định 1298 ngày 21/8/2003 tiếp theo điều chỉnh bổ sung lên tổng mức 58,5 tỷ đồng được coi là tổng mức kinh phí chính thức để đưa vào thi công công trình.

Tuy nhiên, do thời gian thi công chậm trễ và kéo dài gấp nhiều lần thời gian dự kiến, tỉnh đã phải nhiều lần ra Quyết định bổ sung, điều chỉnh tổng mức kinh phí do sự thay đổi về đơn giá nguyên vật liệu, thiết bị, đơn giá nhân công.

Gần 10 năm sau đó, Ủy ban Nhân dân tỉnh lại ra Quyết định số 671 ngày 31/7/2012 điều chỉnh tổng mức đầu tư công trình lên tới 123 tỷ đồng, gấp hơn 2 lần mức phê duyệt ban đầu; chi phí thiết bị tăng từ 2,9 tỷ lên 21,5 tỷ đồng.

Với cách lựa chọn phương án không phù hợp, mức đầu tư của công trình này ngay từ ban đầu đã tốn kém hơn nhiều so với giá trị sử dụng của nó. Đó là bởi với phương án 1, kết cấu bêtông cốt thép đơn giản với hai cửa xả đã được chuyển sang phương án 2 với hệ thống bảy cửa đập, kết cấu khung đập phức tạp hơn, chi phí thiết bị tăng lên rất nhiều với các cửa thép, hệ thống truyền lực, hệ thống điện riêng rẽ và phải bố trí nhiều nhân lực vận hành con đập này khi đã hoàn thành đưa vào sử dụng.

Theo hồ sơ công trình đã hoàn thành và thanh toán, con đập này được bố trí một hệ thống điện riêng để cấp điện cho các thiết bị vận hành các cửa đập. Trong đó có các hạng mục như tuyến đường dây trung thế, tuyến cáp bọc, cáp ngầm chống thấm, trạm biến áp 320KVA cùng các thiết bị kèm theo, máy phát điện dự phòng 50KVA.

Tuy nhiên, hệ thống này có được lắp đặt trên thực tế không mà đã được nghiệm thu thanh toán. Để tìm hiểu vấn đề này, nhóm phóng viên đã đề nghị Ban quản lý dự án đưa đến Trạm biến áp đã được thi công, chỉ để cấp điện riêng cho công trình này, như lời ông Phạm Hải Nam - Giám đốc Ban quản lý dự án đã thông báo.

Điều bất ngờ nhất là anh cán bộ trong Ban quản lý dự án dẫn nhóm phóng viên tới Trạm biến áp Nhà văn hóa, ngay giữa khu dân cư đông đúc của phường Mường Thanh và giới thiệu đây là hạng mục của công trình đã thi công.

Tuy nhiên, tại Điện lực thành phố Điện Biên Phủ, ông Vũ Đức Phong, Phó Giám đốc của đơn vị này khẳng định, đây là trạm biến áp của ngành Điện lực lắp đặt để phục vụ cho nhu cầu dân sinh trên địa bàn, chứ không liên quan đến dự án độc lập của 1 đơn vị nào cả. Vậy câu hỏi đặt ra đây là trạm biến áp xây dựng từ nguồn kinh phí nào? Liệu có phải đã có một trạm như vậy chỉ được xây dựng trên giấy, nhưng lại được thanh toán bằng tiền thật từ nguồn ngân sách Nhà nước? Và còn có những hạng mục nào khác đang trong tình trạng như vậy?

Bao giờ dự án “xuyên nhiệm kỳ” đi vào hoạt động?

Trở lại với câu hỏi của đại biểu Nhữ Văn Quảng, ông Nguyễn Thành Phong, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Điện Biên đã trả lời tại kỳ họp: Dự án này triển khai đã từ rất lâu, năm 2003 bắt đầu thực hiện. Hiện nay dự án cơ bản đã hoàn thành các gói thầu, đang triển khai công tác kiểm toán và quyết toán.

Tuy nhiên có nhiều vướng mắc trong quá trình nghiệm thu, thanh quyết toán. Bởi có doanh nghiệp tham gia nay đã phá sản, có doanh nghiệp ở xuôi thì đã đi (chuyển đi nơi khác)... Tuy nhiên hiện nay, dự án đã cơ bản thực hiện xong.

Vấn đề khác là theo quy định hiện hành, thì công trình hồ đập phải xây dựng quy trình vận hành hồ chứa. Nhưng trước đây dự án không có nội dung này, nên hiện nay phải thuê các đơn vị tư vấn xây dựng quy trình này để cơ quan chức năng phê duyệt.

Một phát sinh nữa là vấn đề bồi thường giải phóng mặt bằng ở dưới lòng hồ. Hiện nay đang phối hợp với thành phố để tiến hành đo đạc, bồi thường giải phóng mặt bằng. Sở Xây dựng đã chỉ đạo Ban quản lý dự án cố gắng từ nay đến hết năm 2015 sẽ hoàn thành công tác nghiệm thu, thanh quyết toán bàn giao đưa công trình vào sử dụng.

Lời hứa của ông Giám đốc Sở Xây dựng là như vậy, nhưng ông Giám đốc Ban quản lý dự án Phạm Hải Nam lại cho rằng để hoàn thành nhiệm vụ này, đòi hỏi các ngành có liên quan cùng vào cuộc.

Ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phải phối hợp để xây dựng quy trình vận hành hồ chứa; chính quyền thành phố cần phối hợp công tác giải phóng mặt bằng dưới lòng hồ. Vậy công trình “xuyên nhiệm kỳ,” từ thời tỉnh Lai Châu còn chưa chia tách cho đến nay có đưa vào vận hành được hay không, trách nhiệm có thể lại được chuyển cho “các bên có liên quan.”

Chỉ có những cư dân của thành phố lịch sử này và các du khách tới đây là hàng ngày phải chịu cảnh tức mắt, khi nhìn thấy công trình trên trăm tỷ, nghe nói đã hoàn thành từ cuối năm 2011, đến nay vẫn nằm lặng lẽ trên sông; công viên ven sông với đủ các hạng mục như tượng đài Anh hùng thiếu niên Vừ A Dính, hệ thống cầu trượt, ghế đá... để cho cỏ dại mọc um tùm, phủ kín mà không được đưa vào sử dụng./.

Thứ Hai, 13 tháng 7, 2015

Lập hành lang bảo vệ nguồn nước phòng nguy cơ ô nhiễm

Chính phủ vừa ban hành Nghị định quy định lập, quản lý hành lang bảo vệ nguồn nước.
Ảnh minh họa
Theo đó, hành lang bảo vệ nguồn nước được lập để thực hiện chức năng bảo vệ sự ổn định của bờ và phòng, chống lấn chiếm đất ven nguồn nước; phòng, chống các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái nguồn nước; bảo vệ, bảo tồn và phát triển hệ sinh thái thủy sinh, các loài động, thực vật tự nhiên ven nguồn nước; tạo không gian cho các hoạt động văn hóa, thể thao, vui chơi, giải trí, bảo tồn và phát triển các giá trị về lịch sử, văn hoá, du lịch, tín ngưỡng liên quan đến nguồn nước.

Phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước
Đối với hành lang bảo vệ sông, suối, kênh, rạch có chức năng bảo vệ sự ổn định của bờ và phòng, chống lấn chiếm đất ven nguồn nước, phạm vi của hành lang bảo vệ nguồn nước quy định như sau:

- Không nhỏ hơn 10 m tính từ mép bờ đối với đoạn sông, suối, kênh, rạch chảy qua các đô thị, khu dân cư tập trung hoặc được quy hoạch xây dựng đô thị, khu dân cư tập trung;

- Không nhỏ hơn 5 m tính từ mép bờ đối với đoạn sông, suối, kênh, rạch không chảy qua các đô thị, khu dân cư tập trung;

- Trường hợp đoạn sông, suối, kênh, rạch bị sạt, lở hoặc có nguy cơ bị sạt, lở, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ vào diễn biến lòng dẫn, tình trạng sạt, lở để quyết định phạm vi hành lang bảo vệ nhằm đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân, hạn chế các nguyên nhân gây sạt, lở bờ, bảo vệ sự ổn định của bờ;

- Trường hợp đoạn sông, suối, kênh, rạch đã được kè bờ chống sạt, lở, lấn chiếm, UBND cấp tỉnh xem xét, quyết định phạm vi của hành lang bảo vệ nguồn nước nhỏ hơn phạm vi tối thiểu được quy định nêu trên.

Đối với hành lang bảo vệ sông, suối, kênh, rạch có chức năng phòng, chống các hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm, suy thoái nguồn nước, phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước không nhỏ hơn 20 m tính từ mép bờ đối với đoạn sông, suối, kênh, rạch chảy qua các đô thị, khu dân cư tập trung hoặc được quy hoạch xây dựng đô thị, khu dân cư tập trung; không nhỏ hơn 15 m tính từ mép bờ đối với đoạn sông, suối, kênh, rạch không chảy qua các đô thị, khu dân cư tập trung.

Đối với hành lang bảo vệ sông, suối, kênh, rạch có chức năng bảo vệ, bảo tồn và phát triển hệ sinh thái thủy sinh, các loài động, thực vật tự nhiên ven nguồn nước, phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước không nhỏ hơn 30 m tính từ mép bờ hoặc bao gồm toàn bộ vùng đất ngập nước ven sông, suối, kênh, rạch.

Nghị định cũng quy định phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước đối với hồ chứa thủy điện, thủy lợi; đối với hồ tự nhiên, hồ nhân tạo ở đô thị, khu dân cư tập trung và các nguồn nước khác.

Cấm lấn chiếm đất trong hành lang bảo vệ nguồn nước
Nghị định cũng quy định cụ thể các hành vi bị cấm trong phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước gồm: Các hành vi gây đe dọa, làm suy giảm chức năng của hành lang bảo vệ nguồn nước; gây sạt, lở bờ sông, suối, kênh, rạch, hồ chứa hoặc gây ảnh hưởng nghiêm trọng, uy hiếp đến sự ổn định, an toàn của sông, suối, kênh rạch, hồ chứa; lấn chiếm, sử dụng trái phép đất thuộc phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước; sử dụng đất không đúng mục đích đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Xây dựng mới hoặc mở rộng quy mô bệnh viện, cơ sở y tế điều trị bệnh truyền nhiễm, nghĩa trang, bãi chôn lấp chất thải, cơ sở sản xuất hóa chất độc hại, cơ sở sản xuất, chế biến có nước thải nguy hại cũng là hành vi bị cấm trong phạm vi hành lang bảo vệ nguồn nước.

Nghị định có hiệu lực thi hành từ 1/7/2015.
Hoàng Diên
(Nguồn http://thutuong.chinhphu.vn/Home/Lap-hanh-lang-bao-ve-nguon-nuoc-phong-nguy-co-o-nhiem/20155/22997.vgp)

Thứ Năm, 18 tháng 6, 2015

Đêm trên công trường thủy điện Lai Châu

23h đêm, tiếng máy móc công trình ầm ầm, lời nói của chỉ huy, tiếng cười nói của công nhân xóa tan không gian tĩnh lặng của núi rừng Tây Bắc. Hàng nghìn công nhân, kỹ sư không quản nắng mưa, quyết tâm đưa công trình thủy điện Lai Châu (xã Ngậm Hàng, Mường Tè, Lai Châu) cán đích vượt tiến độ.
Một góc công trường thủy điện Lai Châu về đêm.
Không quản nắng mưa

Anh Nguyễn Chiến Thắng (SN 1989, quê ở Hà Nội), kỹ sư Ban điều hành dự án thủy điện Lai Châu, cho biết, để công trình sớm hoàn thành, các đơn vị trong tổ hợp nhà thầu thực hiện làm ba ca liên tục. Đêm nay, anh Thắng nhận nhiệm vụ làm ca 3. Công việc hằng ngày của anh là kiểm tra tiến độ thi công công trình và giải quyết tranh chấp giữa các đơn vị xây dựng. Vừa giới thiệu về công trình, anh Thắng vừa kể chuyện về bản thân. Học xong Khoa kiến trúc công trình của Đại học Phương Đông, Thắng rời Hà Nội để tham gia những công trình ở các tỉnh miền núi phía Bắc.

Thủy điện Lai Châu là công trình lớn đầu tiên Thắng tham gia. “Môi trường sống tại công trình thủy điện Lai Châu vô cùng khắc nghiệt. Giao thông đi lại khó khăn, nhiệt độ trong ngày chênh lệch có khi lên đến 10-15 độ C, gió lốc, mưa rừng dai dẳng cả tuần mới kết thúc… khiến tôi cũng như nhiều công nhân, kỹ sư khi bắt đầu đến với vùng đất này đã có ý định trở lại miền xuôi. Nhưng rồi làm việc ở đây, tôi càng thấy yêu mảnh đất con người nơi đây, muốn gắn bó và có thể đóng góp được sức trẻ của mình để xây dựng, phát triển”, anh Thắng nói.

Trời mưa phùn, đêm núi rừng Tây Bắc lạnh giá, chị Nguyễn Thị Thêm (41 tuổi, quê ở Hải Dương), công nhân Cty Sông Đà 5, vẫn thoăn thoắt bê những cây thép để hàn sắt. “Tôi và chồng cùng làm việc ở công trường này. 2 đứa con được gửi nhờ ông bà nội ở Thái Bình chăm sóc. Vợ chồng không kể nắng mưa đều cố gắng lao động hoàn thành tốt nhất công việc để có tiền gửi về cho gia đình nuôi con ăn học”, chị Thêm nói. Chị Thêm cho biết, ở công trường nam, nữ đều có khối lượng công việc như nhau. Theo sự phân công của đội trưởng, công nhân làm việc theo từng ca, giao ca ngay tại công trường.

Anh Nguyễn Xuân Đỉnh (31 tuổi, quê Thanh Hóa), Tổng Công ty Lắp máy Việt Nam (LILAMA), đang lắp đặt các cấu kiện máy. Anh Đỉnh nói: “Đơn vị đang gấp rút làm ba ca liên tục, không quản nắng hay mưa, đêm hay ngày, anh em đều cố gắng để hoàn thành một cách tốt nhất phần việc của mình. Đẩy tiến độ công trình nhanh, để có thể phát điện tổ máy số 1 vào cuối năm nay”.

Theo anh Đỉnh, những hôm mưa lớn, để nước mưa không tràn thấm vào vị trí làm việc, đơn vị phải dùng những chiếc bạt giăng lên, ống hút nước phía dưới hoạt động hết công suất. Khi nắng cháy da, các khối bê tông, sắt thép tỏa nhiệt ra nóng ran cả người.

Gần 2h sáng, trời lạnh hơn, một số công nhân bắt đầu giải lao và ăn ít đồ chuẩn bị sẵn, nạp thêm năng lượng để tiếp tục làm việc tới sáng. Bữa đêm của anh Lò Văn Xuân (32 tuổi, quê Điện Biên), công nhân Cty Sông Đà 7, là hai quả trứng vịt lộn và một hộp sữa. Anh Xuân cho biết: “Thường công nhân ở đây không tính lương theo ngày công mà tính theo sản phẩm. Đơn vị nào càng hoàn thành khối công việc lớn, vượt tiến độ thì lương công nhân càng cao, thưởng càng nhiều. Vậy nên, trong đội tôi, ai cũng cố gắng trong công việc. Ca 3 là ca đêm vất vả, nên mấy anh em trong đội chung nhau lại mua trứng, sữa đem lên công trường để lúc nào đói thì ăn còn có sức làm việc”.
Công nhân làm việc ca 3 tại công trường thủy điện Lai Châu.
Đón Tết ở công trường

Đó là những lời chia sẻ của nhiều công nhân làm ca 3 trên công trình thủy điện Lai Châu khi được hỏi về kế hoạch nghỉ Tết. Chị Phạm Thị Linh (37 tuổi, quê Thanh Hóa), công nhân Cty Sông Đà 7, làm việc ở các công trình thủy điện hơn 10 năm nay. Phút nghỉ ngơi giải lao giữa ca 3 ở công trường, người lấm lết bùn và xi măng, chị Linh tâm sự: “Tôi đã đón Tết nhiều lần ở các công trường thủy điện.

Đợt trước, khi làm công trường thủy điện Sơn La, tôi đã đón Tết 2 lần ngay tại công trường. Chuyển sang làm việc ở công trình thủy điện Lai Châu, xuân 2013, tôi cũng đã đón Tết ngay tại công trường này. Năm nay vì công việc của Cty đang còn nhiều, để đảm bảo tiến độ, nên tôi cùng nhiều anh chị em trong đơn vị xác định ở lại công trường đón Tết, chứ không về quê”, chị Linh nói.

Như chị Linh, anh Hoàng Trung Đức (31 tuổi, quê Nghệ An), công nhân Cty Xây dựng Sông Đà 5, cùng vợ không về quê ăn Tết mà ở lại công trường. “Ngày Tết ai chẳng mong sum vầy cùng gia đình. Nhưng để công trình hoàn thành đúng tiến độ, cả vợ chồng tôi đều ở lại công trường.

Trong những ngày Tết, chúng tôi vẫn làm việc, kể cả đêm giao thừa”, anh Đức chia sẻ. Anh Nguyễn Quang Đại ngồi cạnh anh Đức ngắt lời: “Tết thì ai cũng muốn về, nhưng vẫn phải có người ở lại để đảm bảo công việc, nên anh em tôi cũng lựa việc mà nhường nhau cho người nào bận gia đình thì về trước, số còn lại đợi về nghỉ sau Tết vậy. Thôi đợi ra Giêng về ăn rằm bù lại”, anh Đại cười tươi.

Kỹ sư Phạm Văn Hải, Ban Điều hành dự án thủy điện Lai Châu, cho biết, những ngày giáp Tết, công trường vẫn duy trì thường xuyên hơn 6.500 lao động. Dịp Tết Nguyên đán Ất Mùi, khoảng 2.000 người lao động sẽ ở lại bám công trường.

Kế hoạch ở lại đón Tết đã được Ban quản lý, Ban Điều hành tổng thầu thủy điện Lai Châu đưa ra. Theo đó, những người phải ở lại làm việc và đón Tết trên công trường vẫn có bánh chưng, vẫn có hoa đào, rượu cần… vui đón xuân. “Mùa xuân với những người lao động nơi công trường còn là nhiệm vụ. Dự kiến đóng cống tích nước hồ chứa vào tháng 6/2015. Do tiến độ được duy trì và đẩy nhanh, tổ máy số 1 của thủy điện Lai Châu dự kiến phát điện vào tháng 12/2015, sớm 3 tháng và hoàn thành công trình vào năm 2016, vượt tiến độ cũ 1 năm”, anh Hải nói.

Sẽ làm lợi cho Nhà nước 5.000 tỷ đồng Dự án thủy điện Lai Châu là dự án thủy điện lớn thứ 3 của Việt Nam thuộc bậc thang trên cùng sông Đà với hồ chứa có dung tích 1,2 tỷ m3 nước, công suất lắp máy 1.200MW. Theo đại diện các chủ đầu tư dự án, công tác đào hố móng đã hoàn thành; đổ bê tông CVC đạt 88%; đổ bê tông đầm lăn RCC đạt 79%; khoan phụt gia cố và chống thấm đạt 68% và lắp đặt thiết bị đạt 33%. Nếu duy trì tiến độ hiện nay, sẽ rút ngắn được thời gian thi công theo yêu cầu của Quốc hội và Chính phủ, về đích sớm khoảng 1 năm và làm lợi cho Nhà nước khoảng 5.000 tỷ đồng.
Theo Báo Tiền Phong

Chủ Nhật, 17 tháng 5, 2015

Chúng ta chưa hiểu hết và làm đúng lời dạy của Bác Hồ về thủy lợi

Ông Phan Khánh Đó là ý kiến ông Phan Khánh, chuyên viên cao cấp của Bộ Thủy lợi (cũ), người từng chứng kiến Bác Hồ chăm lo công tác thủy lợi. Ông cũng là người có nhiều tác phẩm viết về lịch sử ngành thủy lợi.

Ông Phan Khánh Đó là ý kiến ông Phan Khánh, chuyên viên cao cấp của Bộ Thủy lợi (cũ), người từng chứng kiến Bác Hồ chăm lo công tác thủy lợi. Ông cũng là người có nhiều tác phẩm viết về lịch sử ngành thủy lợi.

Thưa ông, với 7 tác phẩm viết về thủy lợi và tài nguyên nước, trong đó có 5 tác phẩm viết về lịch sử thủy lợi. Cơ duyên nào mà ông có được kho tư liệu đồ sộ chuyên ngành thủy lợi vậy?

Ông Phan Khánh: Tôi vinh dự được học khoa Thủy lợi khóa đầu tiên của trường Cao đẳng Giao thông công chính của nhà nước ta, được các bậc cha anh đều là những đại trí thức lúc ấy như các thầy Trần Đăng Khoa, Đào Trọng Kim, Nguyễn Hạp… trực tiếp giảng dạy. Ra trường được điều ngay về công trình Đại thủy nông Bắc Hưng Hải, được các bậc thuộc “thế hệ vàng” bồi dưỡng tay nghề. Sau đó tôi về phòng tổng hợp của Bộ Thủy lợi được trực tiếp làm việc với các bậc thuộc “thế hệ vàng” ấy. Năm 1976, tôi chuyển về phòng Thẩm định dự án rồi làm Quyền trưởng phòng Tư liệu lịch sử. Sẵn có vốn tiếng Pháp được học trường Tây từ nhỏ nên tôi đọc được các tài liệu thủy lợi từ văn bản gốc, từ đấy tôi có thói quen đọc, ghi chép các tư liệu lịch sử và viết báo.

Trong tác phẩm gần đây nhất “Bác Hồ với ngành thủy lợi” ông có đề cập đến minh triết của Bác về nước, về công tác thủy lợi. Đây là một quan điểm mới. Tại sao mãi đến 50 năm sau mới được đề cập?
Ông Phan Khánh: Ngày 17/9/1959, Chính phủ tổ chức Hội nghị Thủy lợi toàn miền Bắc. Tại Hội nghị đấy Bác Hồ nói “Việt Nam ta có hai tiếng Tổ quốc, ta cũng gọi Tổ quốc là đất nước. Có đất có nước mới thành Tổ quốc. Có đất lại có nước thì dân giàu nước mạnh. Nước cũng có thể làm lợi nhưng cũng có thể làm hại, nhiều nước quá thì úng lụt, ít nước quá thì hạn hán. Nhiệm vụ của chúng ta là làm cho đất với nước điều hòa với nhau, để nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Toàn bộ những câu chữ trên của Bác được ghi lại từ bài nói chuyện của Bác tại hội nghị đấy, bài nói chuyện kéo dài khoảng 20 phút. Như hàng trăm cuộc nói chuyện khác, Bác nói rất tự nhiên mà không phải đọc văn và hình như cũng không ai ghi chép được bởi cách nói của Bác rất lôi cuốn và rất dễ nhớ nên mọi người đều chăm chú nghe mà quên việc ghi chép. Mãi đến khi Bác về rồi thì mọi người mới bàn tán và rút ra câu đấy là câu tâm đắc nhất.

Sau đó, câu nói trên của Bác đều được các cơ quan thủy lợi viết to, treo một bên trang trọng, phía bên kia là câu nói của Lê Nin “Công tác thủy lợi là cần thiết hơn cả; chính nó sẽ tái tạo đất nước, sẽ phục hưng đất nước, sẽ chôn vùi quá khứ, sẽ củng cố bước quá độ lên chủ nghĩa xã hội”. Hai câu nói của 2 lãnh tụ được trang trí như một cặp liễn đối xứng và mọi người đều hiểu đấy là hai câu khẩu hiệu, lời kêu gọi nổi tiếng mà chưa có ai suy nghĩ thấu đáo.

Mãi đến những năm thập kỷ 90 của thế kỷ vừa qua, qua các hội nghị nguyên thủ quốc gia về nước năm 1992, qua các diễn đàn khoa học, thế giới mới nhận chân được vai trò của nước. Khi tiếp thu tri thức mới, một số nhà quản lý, khoa học mới giật mình ngộ ra rằng, tất cả các nhận thức về nước hiện đại đều đã được gói gọn một cách súc tích, tài tình, toàn mỹ qua câu nói của Bác Hồ từ 50 năm về trước và lúc đấy mọi người mới tôn đấy là minh triết của Bác về nước, về thủy lợi.

50 năm. Biết bao vật đổi sao dời, biết bao nhận thức mới hoàn thiện thêm, nâng cao hơn nhận thức cũ. Ông có đối chiếu phát biểu của Bác với thời nay?
Ông Phan Khánh: Hoàn cảnh lịch sử và trào lưu những năm 60 thế kỷ trước khiến cho tất cả chúng ta chưa nhận thức được tầm vĩ đại của minh triết đó. Sự phát triển của khoa học và kinh tế loài người ngày nay đã cho chúng ta nhìn nhận thiên nhiên và soi rọi lại mình một cách thấu đáo và biện chứng hơn nên mới thấy được tầm nhìn của Bác đi trước thời đại và gọi đấy là minh triết. Sẽ không có việc phá rừng làm thủy điện tràn lan, sẽ không có chuyện bức tử các dòng sông, sẽ không có chuyện chặn nguồn nước để khai khoáng, sẽ không có chuyện sạt lở, bão lụt cực đoan, bất thường xảy ra thường xuyên nếu các nhà quản lý thấm nhuần “Làm cho đất với nước điều hòa với nhau”.

Nếu thấm nhuần minh triết của Bác “Nhiệm vụ của chúng ta là làm cho đất với nước điều hòa với nhau, để nâng cao đời sống nhân dân, xây dựng chủ nghĩa xã hội” thì cũng sẽ không xảy ra việc tranh chấp đất đai, nguồn nước xảy ra căng thẳng như vừa qua. Năm 1959, nhân dân làng Xuân Quan, Cửu Cao ở Văn Giang (Hưng Yên) phải hy sinh 150 ha lúa mới trỗ, hy sinh miếng cơm sắp đưa vào miệng những năm ấy mà ai cũng vui vẻ bởi họ biết rằng nếu hoãn 2 tuần nữa, đợi cho lúa chín thu hoạch xong mới đưa nước Bắc Hưng Hải vào đồng thì không những cả 150.000 ha của 3 tỉnh mà cả với 150 ha của họ không kịp xuống giống vụ chiêm. Dân làng Bát Tràng, cổ kính văn hiến hàng nghìn năm cũng vui vẻ dời đi nơi khác, bởi họ biết chắc chắn rằng việc hy sinh của họ hiện tại là để nâng cao cuộc sống cho chính họ. 

PV: Xin cám ơn ông!- Theo Báo Nông nghiệp

Thứ Hai, 19 tháng 1, 2015

Vỡ đập, ai phải chịu trách nhiệm?

- Trong một cuộc kiểm tra ngẫu nhiên 114/166 đập TÐ dưới 30 MW, Bộ Công thương phát hiện 34 đập chưa thực hiện công tác kiểm định, kiểm tra theo quy định và gần một nửa số đập TÐ chưa có phương án bảo vệ khi có sự cố... Con số này nói lên điều gì, thưa ông?
Cần nhấn mạnh rằng, việc bảo đảm an toàn hồ đập (ATHÐ) không phải chỉ qua công tác kiểm định an toàn đập, thực chất công tác này phải được chủ đập kiểm tra thường xuyên để phát hiện, xử lý các bất thường trong quá trình vận hành, hoặc kiểm tra trước các mùa mưa bão hằng năm. Về phương án bảo vệ đập, theo quy định tại Nghị định 72/2007/NÐ-CP (viết tắt NÐ 72) thì tất cả các đập phải có phương án bảo vệ để chủ động phòng ngừa hành vi xâm hại đập (về bảo vệ an ninh, không phải sự cố đập). Nhưng thực tế, có nhiều đập TÐ rất nhỏ được nêu trong nội dung NÐ 72 không còn hợp lý, cần được điều chỉnh.
Công tác bảo đảm an toàn hồ đập cần được tiến hành thường xuyên, quyết liệt (Internet)
- Thưa ông, có hay không tình trạng "quả bóng trách nhiệm" cứ được đá từ nơi này qua nơi khác... mỗi khi có sự cố an toàn hồ đập xảy ra?
Theo quy định, chủ DN phải chịu trách nhiệm đối với mọi hoạt động của đơn vị mình quản lý. Khi xảy ra sự cố thì phải tiến hành điều tra xác định nguyên nhân, từ đó mới quy trách nhiệm cho từng tổ chức/cá nhân có liên quan. Về trách nhiệm của các cơ quan quản lý được xác định theo sự phân công của Chính phủ (đối với các bộ, ngành, UBND tỉnh) và của UBND tỉnh (đối với các sở). Hiện nay, chịu trách nhiệm chung quản lý nhà nước về ATHÐ thủy điện thuộc Bộ Công thương và an toàn TÐ nhỏ thuộc UBND tỉnh.

- Thiếu cơ chế xử phạt thích đáng những vi phạm trong lĩnh vực vận hành đập TÐ, phải chăng là nguyên nhân khiến cho các chủ đập còn xem nhẹ việc vận hành an toàn?
Không phải chúng ta thiếu văn bản quy phạm pháp luật về vấn đề trên. Chính phủ từng có Nghị định số 134/2013/NÐ-CP ngày 17-10-2013 về quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực an toàn đập TÐ. Sau đó ban hành tiếp Nghị định số 140/2005/NÐ-CP ngày 11-11-2005 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực khai thác và bảo vệ công trình thủy lợi. Tuy nhiên, do quy định chưa chi tiết, rõ ràng về hành vi vi phạm nào thì bị xử phạt nên các cơ quan quản lý chưa đủ cơ sở để xử lý. Thực tế cũng chưa có chủ đập TÐ nào bị xử phạt theo quy định NÐ 140. Vậy nên, các chủ đập còn coi nhẹ việc thực hiện quy định của pháp luật về quản lý ATHÐ.

- Ông nghĩ gì khi chính những chủ đập cũng than khó vì cơ chế chính sách, thưa ông?
Có thể nói, từ năm 2010 trở về trước, hầu hết các chủ đập TÐ chưa thực hiện đầy đủ quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập... Thế nhưng, với sự chỉ đạo quyết liệt của bộ, ngành chức năng, đến nay, hầu hết các chủ đập TÐ lớn đã thực hiện nghiêm túc. Ðến nay vấn đề nằm ở việc nhiều chủ đập TÐ nhỏ và vừa chưa thực hiện đầy đủ các quy định này. Nguyên nhân một phần do các chủ đập gặp khó khăn trong việc xác định ranh giới vùng hạ du đập, tính toán các kịch bản vỡ đập nên lúng túng trong việc xây dựng phương án phòng chống lũ lụt cho vùng hạ du đập... Thêm vào đó, một số quy định hiện hành về quản lý an toàn đập không còn phù hợp với thực tế, nhất là đối với những công trình TÐ nhỏ, vẫn chưa được chỉnh lý, khắc phục.

Ông Cao Anh Dũng, Phó Cục trưởng Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp (Bộ Công thương) trả lời Nhân Dân cuối tuần về những bất cập trong hệ thống chính sách hiện nay đối với quản lý an toàn hồ đập thủy điện (TÐ)
- Vì sao gần bốn năm trôi qua mà những bất cập chính sách vẫn là chuyện "khổ lắm biết rồi nói mãi", thưa ông?
Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công thương đã tích cực phối hợp Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Bộ Tài nguyên và Môi trường và các bộ, ngành liên quan trong việc xây dựng một Nghị định mới thay thế NÐ 72 cũng như việc hỗ trợ phần mềm, xây dựng bản đồ ngập lụt, phương pháp tính cho các kịch bản phòng chống lũ lụt vùng hạ du đập; xây dựng mới, sửa đổi bổ sung các quy trình vận hành liên hồ, đơn hồ... Những nội dung công việc này đòi hỏi nhiều thời gian và kinh phí để hoàn thiện. Do vậy, trong lúc chờ đợi có Nghị định thay thế, đề nghị UBND các tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng tăng cường hướng dẫn, chỉ đạo và kiểm tra các chủ đập cũng như thẩm định, phê duyệt các phương án theo thẩm quyền.

- Theo nhìn nhận của ông, cần tập trung vào giải pháp gì để tăng cường công tác quản lý xây dựng và vận hành hồ chứa?
Cần phải thực hiện các giải pháp tăng cường vai trò của các cơ quan quản lý nhà nước và chính quyền trong công tác an toàn đập TÐ từ trung ương đến địa phương thông qua việc tuyên truyền nâng cao nhận thức cộng đồng về TÐ; rà soát, kiểm tra công tác quản lý, vận hành hồ chứa của các chủ đập; kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định của pháp luật về quản lý an toàn đập TÐ để từ đó đưa công tác quản lý theo đúng quy định, bảo đảm ATHÐ khi mưa, bão đến.
- Xin cảm ơn ông!

Đức Nghĩa (theo báo nhân dân)

Bài đăng phổ biến