Hà Lan chế tạo thành công máy tạo sóng lớn nhất thế giới để chống lũ

(Thethaovanhoa.vn) - Thuộc một phần của dự án trị giá nhiều triệu USD, nhằm giúp các nước vùng trũng thấp khỏi bị lũ lụt tàn phá, các nhà khoa học Hà Lan vừa chế ra làn sóng nhân tạo lớn nhất thế giới.

Tới nay, làn sóng nhân tạo cao nhất mà chiếc máy này tạo ra là hơn 5 mét, nhưng các kỹ sư hy vọng sẽ sớm tạo ra những cột sóng cao hơn tại trạm tạo sóng vừa được hoàn thành, trị giá 29,3 triệu USD. Phát biểu với phóng viên Rebecca Morelle của kênh BBC, Tiến sĩ Bas Hofland cho biết: "Hôm nay, chúng tôi đã tạo ra làn sóng cao trên 5m, nhưng chúng tôi kỳ vọng sẽ tạo ra những đợt sóng cao hơn như thế nữa".

Chiếc máy bơm nước với vận tốc lớn vào bức tường cao 100 mét để tạo ra sóng nhờ phản lực. Ảnh: Daily Mail

Có khả năng giữ 9 triệu lít nước và bơm nước từ một hồ chứa với vận tốc 1.000 lít/giây, chiếc máy mang tên Delta Flume tạo sóng bằng cách tạo ra một phản lực của nước nhờ đẩy một lượng lớn nước vào bức tường thép cao 10m. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể tạo ra những con sóng có cường độ tương tự như lúc biển lặng, biển động, thậm chí như khi có sóng thần.

Sau đó, con sóng sẽ được truyền qua một bể hẹp dài 300 mét và tác động vào một loạt hệ thống chống lũ, như đê điều, các đụn cát, đập và một số rào cản khác, để kiểm tra các hệ thống này có thể chống chịu tốt tác động của lực nước lớn hay không.

Mô hình toàn cảnh của Delta Flume. Ảnh: Daily Mail

Hà Lan được xem như là nhà tiên phong trong các công nghệ xử lý lũ lụt, với các kỹ thuật như xây dựng nhà nổi, nhà trên cột cao hay dẫn nước làm ngập một số khu vực đất để bảo vệ những khu vực khác.

Lý do Hà Lan luôn rất chủ động trong công tác chống lũ là vì 2/3 diện tích nước này có nguy cơ chìm trong lũ lụt. Quốc gia nằm ở vị trí trũng sâu đã bắt đầu nghiên cứu việc trị thủy từ hơn 1.000 năm trước, khi những người nông dân thời xưa xây dựng các tuyến đê để bảo vệ đất đai của họ.

Năm 1953, gần 2.000 người đã thiệt mạng khi đợt thủy triều cao và một cơn bão lớn tràn vào từ Biển Bắc, khiến1.500 km vuông đất bị ngập lụt.

Sau đó, người Hà Lan đã xây dựng Delta Works, một mạng lưới các đập nước và rào cản, nhằm bảo vệ các khu vực dễ bị tổn thương nhất do lũ lụt.

Phan Vân Anh

Theo Daily Mail

Sóng khổng lồ đập vào đê chắn ở TQ, du khách bỏ chạy

Vào tháng 8 hàng năm, hàng triệu du khách đổ về sông Tiền Đường, Trung Quốc, để ngắm những đợt sóng cao hơn 9 m. Tuy nhiên, họ nhanh chóng bỏ chạy khi sóng vượt rào chắn an toàn.

Những đợt sóng khổng lồ trên sông Tiền Đường vỗ mạnh vào đê chắn ở thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc. Ảnh: CFP

Tiền Đường là con sông lớn nhất tỉnh Chiết Giang, chảy theo hướng tây - đông. Triều cường trên sông là một trong những kỳ quan thiên nhiên nổi tiếng thế giới. Ảnh: Chinanews

Những đợt sóng trên sông Tiền Đường hình thành dưới ảnh hưởng của thủy triều từ Đông Hải. Lực ly tâm được gây ra bởi chuyển động quay của trái đất và hình dạng thắt nút cổ chai khác thường của vịnh Hàng Châu khiến thủy triều dễ tràn nhưng khó rút. Ảnh: Chinanews

Sóng trên sông Tiền Đường được coi là con sóng lớn nhất thế giới. Thời kỳ ngắm sóng lý tưởng nhất trong năm kéo dài từ khoảng đầu tháng 8 âm lịch đến sau Trung thu (khoảng tháng 9 dương lịch). Ảnh: CFP

Việc đứng cạnh sông khi sóng lớn dâng cao, tạt vào bờ mang lại cảm giác mạnh. Hàng năm, hàng triệu du khách trong và ngoài nước đến đây ngắm hiện tượng thiên nhiên kỳ thú này. Ảnh: CFP

Sóng dâng cao tạo thành cảnh tượng hùng vĩ. Nhiều người mang theo ô để tránh nước nhưng phần lớn họ đều ướt do sóng quá mạnh. Ảnh: CFP

Sóng có thể dâng cao hơn 9 m kéo theo âm thanh như tiếng sấm hoặc tiếng hàng nghìn con ngựa đang chạy. Ảnh: CFP

Một du khách đứng bên bờ sông, chụp lại cảnh những đợt sóng hung dữ. Người dân địa phương tổ chức Lễ Ngắm Sóng cùng nhiều hoạt động khác nhằm thu hút khách du lịch. Ảnh: IC

Ngắm sóng Tiền Đường trở thành hoạt động du lịch phổ biến ở Trung Quốc nhưng giới chức địa phương cảnh báo du khách cần tuân theo chỉ dẫn của cảnh sát và luôn cảnh giác, phản ứng nhanh để đảm bảo an toàn. Ảnh: IC

'Quái vật' sông Tiền Đường quật ngã du khách

Nguyễn Sương

Nguồn: http://news.zing.vn/Song-khong-lo-dap-vao-de-chan-o-TQ-du-khach-bo-chay-post574797.html

Cà Mau: Xây cống thủy lợi rồi… đập bỏ

Thời gian qua trên địa bàn tỉnh Cà Mau, nhiều cống thủy lợi được đầu tư tiền tỷ mới đưa vào sử dụng đã… lạc hậu,  phải đập bỏ.

Cống “trôi sông”

Những ngày gần đây, nhiều người dân sống gần cống kênh 18 (xã Khánh Thuận, huyện U Minh, tỉnh Cà Mau) buồn vui lẫn lộn khi hay tin UBND tỉnh Cà Mau cho phép phá dỡ cống để xây dựng cẩu trục. Người dân vui vì UBND tỉnh thấu hiểu được nhu cầu thực tế tại địa phương: Cống kênh 18 đã lạc hậu (do khẩu độ quá nhỏ), không đáp ứng được nhu cầu vận chuyển lâm sản và hàng hóa của người dân.

Ngược lại, việc phá dỡ cống kênh 18 cũng có người phản ứng và cho rằng xây cống tốn tiền tỷ mới sử dụng hơn một năm mà đã đập bỏ, như vậy quá lãng phí, sử dụng tiền thuế của dân không hiệu quả. Trong khi đó, tại xã Khánh Thuận (một trong những xã nghèo nhất của tỉnh) lại “khát” kinh phí để đầu tư xây dựng lộ giao thông nông thôn. Tiền tỷ bỏ ra xây cống rồi đập bỏ “trôi sông” như vậy khiến dân bức xúc.

Cống thủy lợi kênh 18 phải đập bỏ vì không phù hợp thực tế

Tương tự, nhiều người dân tại xã Nguyễn Phích (huyện U Minh) cũng “lên án” cống T29. Theo người dân nơi đây, từ ngày đầu tư xây cống T29 chẳng những không phát huy hiệu quả mà ngược lại gây rất nhiều khó khăn nên đề nghị đập bỏ cống này.

Theo tìm hiểu của chúng tôi, hai cống trên mỗi cống được đầu tư xây dựng với kinh phí khoảng 1,3 tỷ đồng. Công trình này nằm trong dự án nâng cao năng lực phòng cháy chữa cháy rừng (giai đoạn 1) do Chi cục Kiểm lâm Cà Mau làm chủ đầu tư. Theo giải thích của Chi cục Kiểm lâm, do nguồn vốn có hạn nên thời gian qua các cống được đầu tư với mục tiêu chủ yếu phục vụ công tác phòng chống cháy. Do vậy, không đáp ứng được nhu cầu vận chuyển lâm sản, thiết bị máy móc và phương tiện lớn qua lại.

Do các cống thủy lợi mới đưa vào sử dụng đã lạc hậu so với tình hình thực tế, ông Lê Dũng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, đã chỉ đạo điều chỉnh quy mô, khẩu độ các cống trong giai đoạn 2 nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại, vận chuyển hàng hóa, lâm sản của người dân. Ông Dũng cũng yêu cầu các cơ quan, đơn vị có liên quan nghiêm túc “kiểm điểm rút kinh nghiệm” trong việc tham mưu, đề xuất chủ trương đầu tư các công trình này.

Bài học hiện hữu

Cũng liên quan đến việc xây dựng cống thủy lợi, tại hai tiểu vùng 17 và 18 (huyện Đầm Dơi) các cống thủy lợi quy mô được đầu tư hàng trăm tỷ đồng đang xây dựng tại đây cũng gây nhiều tranh cãi.

Ông Phạm Văn Đức, Phó Chủ tịch Liên hiệp Các hội Khoa học kỹ thuật tỉnh Cà Mau (đơn vị phản biện Điều chỉnh quy hoạch thủy lợi tỉnh Cà Mau đến năm 2020), cho biết: “Khi các cống thủy lợi được xây dựng và bị người dân trong vùng dự án phản ứng, cho rằng rất lãng phí ngân sách lại không hiệu quả. Nguyên nhân vì vùng này có ưu thế sử dụng điều kiện tự nhiên, biên độ triều rộng, đủ khả năng cấp thoát nước. Nếu điều tiết nước bằng cống sẽ hạn chế nước dẫn vào ao nuôi tôm. Đáng nói hơn còn dẫn đến tình trạng “ngăn sông cấm chợ”, gây cản trở giao thông thủy, khó khăn trong việc vận chuyển hàng hóa và đi lại của nhân dân”.

Trong khi đó đại diện chủ đầu tư (Sở NN-PTNT) cho rằng, việc xây dựng cống là cần thiết để ngăn chặn phù sa, nhất là từ sông Gành Hào theo dòng chảy làm bồi lắng kênh mương, ao đầm nuôi tôm của dân. Ngoài ra, khi xây dựng cống sẽ ngăn được nguồn nước ô nhiễm và cấp nước sạch, kiểm soát dịch bệnh cho nuôi tôm được tốt hơn.

Trước thực tế đầu tư xây dựng cống thủy lợi tại hai tiểu vùng 17 và 18, ông Đức nêu quan điểm: “Bài học lãng phí về xây dựng cống thủy lợi vẫn còn hiện hữu trên địa bàn Cà Mau. Cụ thể như cống ở phường 5 Cà Mau (TP Cà Mau), cống Bạch Ngưu (huyện Thới Bình). Trước đây, thời kỳ chưa chuyển dịch sản xuất, nhiều cống thủy lợi xây dựng phục vụ cho nông nghiệp. Tuy nhiên, khi chuyển dịch sang nuôi tôm thì nhiều cống thủy lợi đã lạc hậu, nhà nước phải tốn thêm tiền để phá dỡ cống. Vì vậy, cần cân nhắc khi xây dựng cống thủy lợi nhằm tránh lãng phí”.

Xây cống thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp, thủy sản, cũng như phòng chống cháy là điều hết sức cần thiết. Tuy nhiên, cần cân nhắc khi đầu tư và có tầm nhìn dài hạn để tránh tình trạng vừa xây dựng chưa được bao lâu thì không còn phù hợp với thực tế, phải đập bỏ.

Ngọc Chánh

Nguồn: http://www.sggp.org.vn/thongtincanuoc/DBCuuLong/2015/7/389341/

Những bức hình ám ảnh về tình hình cạn kiệt nước sạch trên toàn thế giới

Giữa thời tiết nắng nóng đỉnh điểm của mùa Hè, những bức ảnh về tình hình cạn kiệt nước sạch trên toàn thế giới càng khiến chúng ta thêm suy nghĩ, ám ảnh.

Nhiều nguồn nước ngầm hiện đang ngày một cạn kiệt, trong khi đó, các trận mưa cũng được dự đoán sẽ trở nên hiếm hoi do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu.

Ngoài ra, vào năm 2050, dân số thế giới dự kiến sẽ đạt ngưỡng 9 tỷ, đẩy nhu cầu sử dụng nước lên cao. Theo báo cáo, nhu cầu sử dụng nước của thế giới sẽ tăng 55% vào năm 2050, trong khi đó, nguồn nước dự trữ lại ngày càng eo hẹp.

Theo thống kê của tổ chức Liên Hợp Quốc, nếu các quốc gia trên thế giới không thay đổi cách sử dụng nguồn nước, thế giới sẽ phải đối mặt với tình trạng cạn kiệt nước trong vòng 15 năm tới.

Những hình ảnh sau đây sẽ phần nào cho chúng ta hiểu hơn về tình hình cạn kiệt nước đang ngày một trở nên nghiêm trọng ở các quốc gia trên toàn cầu:

Ngày 14/10/2003: Những đứa trẻ đang tắm trong chậu nước thải ở 1 khu ổ chuột tại Jakarta, Indonesia. Ảnh: Reuters.

 Ngày 1/6/2003: Người dân tập trung lấy nước từ chiếc giếng lớn trong làng Natwarghad, bang Gujarat, Ấn Độ. Ảnh: Reuters.

Ngày 4/4/2013: Nhiều người dân cố gắng lấy nước dưới giếng cạn ở Bhaktapur, Nepal. Ảnh: Reuters.

Ngày 20/3/2013: Một người dân đi xách nước từ dòng sông ô nhiễm để làm nước uống ở Côn Minh, Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Ngày 7/1/2014: Người dân đội những thùng nước quý giá ở trại Tomping, gần thủ đô Juba của Nam Sudan. Ảnh: Reuters.

Ngày 13/12/2011: Người phụ nữ đang lấy mẫu nước dưới dòng sông đỏ ngầu vì ô nhiễm tại Hà Nam, Trung Quốc. Ảnh: AFP.

Ngày 13/6/2003: Một người đàn ông đang trèo ra từ giếng nước cạn sau khi vật vã lấy nước uống cho người dân ở làng Chuda Chokadi, bang Gujarat, Ấn Độ. Ảnh: Reuters.

Ngày 26/5/2003: Một cô gái đang lấy nước từ 1 vũng nước tù ở quận Tariq, thành phố Saddam, Iraq. Ảnh: Reuters.

Ngày 27/9/2012: Rác thải lấp đầy 1 con kênh ở Port-au-Prince, Haiti. Ảnh: Reuters.

Ngày 1/7/2012: Một cô gái đang lấy nước giếng khoan giữa dòng nước lũ ở làng Dhuhibala, bang Assam, Ấn Độ. Ảnh: Reuters.

Ngày 22/3/2012: Một cô bé đang lấy nước từ  1 chiếc lỗ mới đào gần giếng cạn ở Jamam, Nam Sudan. Ảnh: AFP.

Ngày 12/6/2009: Cậu bé đang uống nước từ vũng nước đục ngầu ở làng Bule Duba, ngoại ô Moyale, thành phố biên giới của Ethiopia và Kenya. Ảnh: Reuters.

 Ngày 16/4/2011: Người dân đội nước về nhà sau khi ghé thăm ngôi làng Meni, bang Gujarat, Ấn Độ. Ảnh: Reuters.

 Ngày 9/8/2010: Một người đàn ông bị mắc kẹt cùng vật nuôi giữa dòng nước lũ tại quận Rajanpur, tỉnh Punjab, Pakistan. Ảnh: Reuters.

Ngày 19/3/2015: Một người đàn ông cùng con trai đang bơi thuyền để nhặt những chai lọ nhựa giữa dòng sông ngập rác ở Manila. Ảnh: AFP.

Ngày 22/3/2014: Người phụ nữ đang lấy nước dưới đáy sông Siang, làng Berasapori, bang Assam, Ấn Độ. Ảnh: AFP.

Ngày 11/7/2007: Một người công nhân đang thu dọn số cá chết trên sông Vũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

Ngày 13/3/2008: Người dân tập trung chờ lấy nước ở khu ổ chuột Mabella, thủ đô Freetown của Sierra Leone. Ảnh: Reuters.

Ngày 21/3/2010: Một người đàn ông giặt quần áo ở chiếc ao ô nhiễm tại Hồ Bắc, Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

 Ngày 25/3/2010: Một người dân đi qua hồ cạn nước và nứt nẻ ở Côn Minh, Vân Nam, Trung Quốc. Ảnh: Reuters.

(Nguồn: IBTimes)

Theo Trang Đỗ/Trí thức trẻ

Đà Nẵng “thở phào” với quyết định của Thủ tướng

Đã Nẵng đã từng tính kiện Bộ Tài Nguyên và Môi trường vì bản dự thảo vận hành hồ chứa nước Vu Gia - Thu Bồn...

Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng vừa ký ban hành quy trình vận hành liên hồ chứa trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn.

Đây được xem là quyết định cuối cùng và chính thức khép lại cuộc tranh luận giữa UBND thành phố Đà Nẵng với Bộ Tài nguyên và Môi trường hơn một năm về trước, khi Đà Nẵng cho rằng, dự thảo quy trình vận hành hồ chứa nước nói trên do Bộ xây dựng đã đặt lợi ích các dự án thuỷ điện lên trên lợi ích và tính mạng của gần 2 triệu người dân.

Thậm chí, tại thời điểm đó, đại diện lãnh đạo thành phố Đà Nẵng đã từng tuyên bố sẽ kiện Bộ Tài nguyên và Môi trường, nếu bản dự thảo trình Chính phủ không được sửa đổi.

Tuy nhiên, quyết định của Thủ tướng đã thiên về mong muốn của Đà Nẵng với việc đặt lợi ích của người dân lên trên hết.

Theo đó, hàng năm, các hồ: A Vương, Đắk Mi 4, Sông Tranh 2, Sông Bung 4, Sông Bung 4A và Sông Bung 5 trên lưu vực sông Vu Gia - Thu Bồn phải vận hành theo nguyên tắc thứ tự ưu tiên: trong mùa lũ, đảm bảo an toàn công trình; góp phần giảm lũ cho hạ du; đảm bảo hiệu quả phát điện.

Quyết định của Thủ tướng đã thiên về mong muốn của Đà Nẵng với việc đặt lợi ích của người dân lên trên hết.

Về đảm bảo an toàn công trình, đảm bảo an toàn tuyệt đối, các công trình thủy điện A Vương, Đắk Mi 4, Sông Tranh 2, Sông Bung 5, không để mực nước hồ chứa vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với mọi trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 1.000 năm.

Bên cạnh đó, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình thủy điện Sông Bung 4, không để mực nước hồ chứa vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với mọi trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 5.000 năm.

Đồng thời, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho công trình thủy điện Sông Bung 4A, không để mực nước hồ chứa vượt cao trình mực nước lũ kiểm tra với mọi trận lũ có chu kỳ lặp lại nhỏ hơn hoặc bằng 500 năm.

Trong mùa cạn, phải vận hành theo nguyên tắc thứ tự ưu tiên: đảm bảo an toàn công trình, đảm bảo dòng chảy tối thiểu trên sông và nhu cầu sử dụng nước tối thiểu ở hạ du; đảm bảo hiệu quả phát điện.

Quy trình nêu rõ, mùa lũ từ ngày 1/9 đến ngày 15/12; mùa cạn từ ngày 16/12 đến ngày 31/8 năm sau.

Về nguyên tắc vận hành các hồ giảm lũ cho hạ du, quyết định nêu rõ, không cho phép sử dụng phần dung tích hồ từ cao trình mực nước dâng bình thường đến cao trình mực nước lũ kiểm tra để điều tiết lũ khi các cửa van của công trình xả chưa ở trạng thái mở hoàn toàn, trừ trường hợp đặc biệt theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ hoặc Trưởng ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống thiên tai.

Khi vận hành giảm lũ cho hạ du, phải tuân thủ theo quy định về trình tự, phương thức đóng, mở cửa van các công trình xả đã được cấp có thẩm quyền ban hành, bảo đảm không gây lũ nhân tạo đột ngột, bất thường đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của nhân dân khu vực ven sông ở dưới hạ du hồ chứa.

Trong thời kỳ mùa lũ, khi chưa tham gia vận hành giảm lũ cho hạ du, mực nước các hồ chứa không được vượt quá mực nước cao nhất trước lũ đối với hồ A Vương 376 m, hồ Đắk Mi 4: 255 m, hồ Sông Tranh 2: 172m, hồ Sông Bung 4: 217,5 m, trừ trường hợp quy định.

Trong quá trình vận hành phải thường xuyên theo dõi, cập nhật thông tin về tình hình thời tiết, mưa, lũ; mực nước tại các trạm thủy văn, mực nước, lưu lượng đến hồ và các bản tin dự báo tiếp theo để vận hành, điều tiết cho phù hợp với tình hình thực tế.

Khi kết thúc quá trình giảm lũ cho hạ du phải đưa dần mực nước hồ về cao trình mực nước trước lũ nêu trên, trừ trường hợp quy định.

Tác giả bài viết: BẢO QUYÊN

Nguồn tin: vneconomy.vn

Bạc Liêu: Về một vùng đất phong lưu

Miền Tây Nam Bộ luôn là một vùng đất kỳ thú, thu hút nhiều du khách. Đối với tôi, Miền Tây là một nỗi niềm ám ảnh, khiến tôi luôn nghĩ đến và muốn đến. Từ những năm sáu mươi của thế kỷ trước, học ở Sài Gòn, lúc nào rảnh rỗi, có điều kiện là tôi đi xuống Miền Tây. Bây giờ cũng thế! Đến nay, có thể nói bước chân của tôi đã đi qua hầu hết các tỉnh Miền Tây. Tất nhiên làm sao mà đi khắp các làng xã của vùng đất rộng lớn này! Chủ yếu là đi du lịch, đến nhiều nơi và đi thăm những thắng tích nổi tiếng, ngắm nhìn cảnh sắc và làm quen với những con người chân chất, thân thương ở những địa danh quen thuộc.

Hình minh họa

Đi, đến nhiều nơi, nhưng vẫn thiếu. Một lần từ TP Hồ Chí Minh, đi xe đò xuống Cà Mau, xe chạy xuyên qua Bạc Liêu, chỉ nhìn ngắm được cảnh vật hai bên đường. Chưa ghé thăm Bạc Liêu được, thì tạm ghi nhận qua Internet vậy!

Bạc Liêu là vùng đất tận cùng của đất nước mới được khai phá từ đầu thế kỷ 18. Trước đó Bạc Liêu còn là nơi hoang vu, sau được người Hoa gốc Triều Châu đến đây lập thành làng xóm, sống bằng nghề chài lưới. Địa danh Bạc Liêu xuất phát từ tiếng Triều Châu là Pò Léo, có nghĩa là xóm chài lưới (hạ bạc). Bức tranh Bạc Liêu xưa được mô tả qua câu ca dao:

                Bạc Liêu là xứ quê khờ

                Dưới sông cá chốt, trên bờ Triều Châu

                Nói về Xứ Cạnh Đền (nay thuộc xã Ninh Thạnh Lợi, huyện Hồng Dân, Bạc Liêu).

                Gả con về xứ Cạnh Đền,

                Muỗi kêu như sáo thổi, đỉa lềnh tựa bánh canh.

Nhắc đến Bạc Liêu là nhiều người nghĩ ngay đến giai thoại về công tử Ba Huy nổi tiếng phong lưu, ăn chơi bạt mạng và lắm vợ, nhiều bồ. Là người hào hoa phong nhã, Ba Huy ăn chơi nức tiếng như chuyện Ba Huy đốt tiền nấu chè thi gan với công tử Phước (Phước Georges, người xứ Mỹ Tho, con trai Đốc phủ sứ Sảng). Công tử Bạc Liêu đã từng quậy tưng bừng tại khu Đại Thế Giới, là khách quen của hầu hết các nhà hàng sang trọng tại Sài Gòn. Ba Huy đã từng bao cả nhà hàng một đêm để đãi duy nhất một người đẹp. Nhà Công tử Bạc Liêu tại số 13, Điện Biên Phủ, thành phố Bạc Liêu. Hiện nay căn nhà này được dùng làm khách sạn trong hệ thống Nhà hàng - Khách sạn công tử Bạc Liêu.

Bạc Liêu xưa là đất ăn chơi nổi tiếng. Nhiều đại điền chủ Nam Kỳ lục tỉnh vào những năm cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20, đến đây tung tiền xây cất dinh thự. Du khách tới TP Bạc Liêu sẽ không khỏi ngỡ ngàng khi nhìn thấy nơi đây có những dãy nhà Tây sang trọng, với vật liệu  trang trí nội thất như cửa và chấn song cửa, gạch và đá cẩm thạch ốp tường hoặc lát nền đều nhập từ Paris về.

Về Bạc Liêu, lại nhớ đến soạn giả Cao Văn Lầu - người sáng tác ra bản nhạc “Dạ cổ hoài lang” độc đáo.

Cao Văn Lầu (1892 – 1976) quê gốc ở Long An nhưng cha mẹ vì nghèo, bị áp bức nên tìm đến đất Bạc Liêu sinh sống. Vợ chồng ông ăn ở với nhau suốt ba năm không có con, khiến mẹ chồng phật ý, bắt phải ly dị. Sáu Lầu đối diện với nỗi đau xa cách người vợ thương yêu, ngày ngày xách đờn ra  bìa ruộng, nơi vợ chồng biệt ly để đàn những bản nhạc vợ ông ưa thích. Một đêm trung thu năm 1919, ông trằn trọc không ngủ được, tiếng trống sang canh vọng lại càng khiến ông đau lòng. Mình thì chưa ra trận mà vợ đã thành người vọng phu.

Hình minh họa

 Và thế là: Từ là từ phu tướng. Bảo kiếm sắc phán lên đàng. Vào ra luống trông tin nhạn. Năm canh mơ màng...  Dạ cổ hoài lang ra đời. Mượn tiếng trống đêm (dạ cổ) để làm nhịp cầu chở nhớ thương, mong đợi của người thiếu phụ vọng phu (hoài lang).

Hiện nay ở thành phố Bạc Liêu có đường phố Cao Văn Lầu và giải thưởng VHNT của tỉnh Bạc Liêu mang tên Cao Văn Lầu.

Về vùng đất này, ta nghe lại những bài hát hay, nhưng giọng điệu buồn thương, ngậm ngùi nhớ về một thời khổ đau mở đất năm xưa: Bài ca Đất Phương Nam, Điệu buồn Phương Nam, Đêm Gành Hào nghe điệu Hoài Lang…

                Lời ai ca... dưới ánh trăng nay...

                Rừng nước mênh mông, đêm Gành Hào chợt thương nhớ ai,

                Ngày ấy ra đi con sông buồn tiếc một dòng trôi

                Bạc Liêu ơi... có nhớ chăng người ...

                Thuở ấy thanh xuân trăng Gành Hào tròn như chiếc gương

                Giờ tóc pha sương qua Gành Hào tiếc một vầng trăng.

Cũng từ chất phong lưu, tài tử đã thành truyền thống, đất Bạc Liêu ngày nay có nhiều sinh hoạt văn nghệ khá phong phú, cả về phương diện sáng tác lẫn diễn tấu. Trung Tâm VH TP, CLB Hồ Nam mỗi đêm trong tuần đều diễn ra hoạt động văn nghệ. Đầu tuần thì hát karaoké, cuối tuần thì hát nhạc sống và khiêu vũ, thưởng thức nhạc Trịnh...Các TTVH huyện tổ chức tụ điểm hát với nhau. Nghe đâu phong trào này đang gặp khó khăn, nhưng với chất tài tử của người Bạc Liêu, chắc phong trào sẽ được vực dậy và có bước phát triển mới.

Gần đây tôi có vào blog Gió Phương Nam để đọc thơ của người Bạc Liêu. Thơ Gió Phương Nam có giọng trẻ trung, tha thiết. Mới xuất hiện nhưng cô đã viết khá nhiều về tình người, tình đất với nhiều địa phương khác nhau, nhưng điều đáng quý nơi cô là tấm lòng tha thiết với quê hương. Lứa tuổi của cô lớn lên nơi vùng đất phương nam của thời hiện đại, với vẻ đẹp tân kỳ, đâu còn chất phèn chua mặn của những ngày khai hoang vỡ đất đau thương, nên thơ cô viết về Bạc Liêu tươi trẻ, sinh động với làng quê, phố thị đẹp đẽ, reo vui. Điều đó làm nên chất nhạc, chất thơ mới của Bạc Liêu hôm nay.

Sinh ra và lớn lên ở TP Bạc Liêu, lấy chồng Người Phương Bắc, nhưng Gió Phương Nam vẫn sống và làm việc (ngành Y) trong địa bàn tỉnh Bạc Liêu. “Con sáo sang sông”, nhưng luôn nhớ đất quê, và  “Chim Sáo quay về”:

                Mùa xa gió cũng lim dim nhớ

                mưa đến rồi đi nắng ngủ vùi

                chim sáo quay về thăm bến cũ

                ngập ngừng con nước áo lụa phơi

 

Vì trong lòng luôn “Thương Lắm Bạc Liêu”:

                Bạc Liêu ơi quê mình thương lắm

                Vẫn ngàn đời muối mặn gừng cay

                Những cánh chim phương nào có mỏi

                Hãy về nghe mưa nắng đong đầy!

 

Đọc bài thơ, tự nhiên tôi nhớ đến lời bài hát “Điệu buồn Phương Nam” của Vũ Đức Sao Biển:

                Chợt thương con sáo bay xa bầy

                Sương khói buồn để lại lòng ai

                Con sáo sang sông

                Sáo đã sổ lồng

                Bay về Bạc Liêu, con sáo bay theo phương người

                Bay về Trà Vinh, con sáo bay qua đời tôi.

 

Nhưng nỗi ngậm ngùi xưa “Về phương Nam ngắm sông ngậm ngùi, Thương những đời như lục bình trôi..” thì không còn nữa, chỉ có nụ cười vui tươi, pha chút dí dỏm trong tâm tư của “Chim Sáo quay về”:

                Trách hờn chi những con thuyền giấy

                chở câu hò đưa sáo qua sông

                hàng dừa nước cong mình tay vẫy

                sóng nôn nao… sóng đổ nghiêng lòng

 

“Mai Anh Về” là lời mời gọi tha thiết, thắm đượm chất tình, nhưng đó không phải là cái tình dành cho một người, mà là tình yêu lớn, nỗi tự hào về quê hương tươi đẹp của mình:

                Mai anh về Bạc Liêu với em

                Nhặt câu vọng cổ rớt bên thềm

                Để tin có sóng dâng lên mắt

                Gió mát từ môi…mát xuống đêm

                Anh có về mà nghe lúa hát

                Lời phù sa kể chuyện trăm năm

                Biển hào phóng mặn mòi hạt muối

                Đất bao dung ngọt mát hương tràm

Hình minh họa

 Thơ văn viết về vùng đất phương nam thì nhiều lắm. Ngày trước tôi đã từng nôn nao với những trang văn của Đòan Giỏi, Bình Nguyên Lộc, Sơn Nam, Trang Thế Hy…, bây giờ thì cứ vào trang web Sông Cửu Long tha hồ mà đọc! Nhưng nói riêng một chút về Gió Phương Nam, nhờ người bản địa cảm hộ cái đẹp, vẻ hấp dẫn của Bạc Liêu hôm nay. Đó cũng là cách “mượn hoa bái Phật”, Gió Phương Nam chắc cũng vui lòng, không trách đâu!

Thôi, tìm hiểu về Bạc Liêu như vậy cũng tạm đủ rồi! Bài viết này chủ yếu ghi chép tư liệu từ Internet, copy nhiều, các bạn thông cảm. Mong sớm có dịp đến vùng đất này này để được nhìn ngắm những thắng tích : Phước Đức cổ miếu, Chùa Xiêm Cán, Tháp Vĩnh Hưng, Vườn chim, Vườn nhãn….Ngày ấy, tôi sẽ đến chợ Bạc Liêu nếm thử Cốn xại (cải muối), Xá bấu (củ cải muối), Bánh Củ cải - những món ăn truyền thống của người Hoa. Đi theo đường Cao Văn Lầu chạy ra mé biển, đến Giồng Nhãn (Hiệp Thành) ăn Bánh Xèo; đến chùa cô Bảy (P.5, TPBL) ăn Lẫu Mắm; đến đường Lý Tự Trọng ăn Bánh Tằm bì. Có điều kiện thì đi Hồng Dân ăn Mắm Cá trắm, đến thị trấn Ngan Dừa ăn Bánh Tằm... Chắc ở những nơi này thế nào cũng có Bún Bò Cay ăn sáng, và trưa chiều ăn cơm với món Cá chốt kho sả kèm với rau đắng, hoặc dưa bồn bồn, dưa năn bộp. Gặp mùa nhãn, thì đến một khu vườn nào đó nằm đu đưa trên võng, ăn thử nhãn da bò mà nghe ca vọng cổ. Còn nào là Mắm Chua Vĩnh Hưng, Đuông Chà là...Làm sao thưởng thức cho hết những món bình dị, dân dã nhưng ngon nổi tiếng của vùng đất này đây! Có thể những món trên, một vài nơi khác cũng có, nhưng món ăn Bạc Liêu có hương vị riêng, hấp dẫn, làm nên đặc sản của xứ Bạc Liêu!

Huy Nguyên

nguồn: http://giophuongnam.vnweblogs.com/mobile.php?op=ViewArticle&blogId=17631&articleId=343132&page=2

Câu chuyện về dỡ bỏ thành công những con Đập tại Mỹ

Trong những năm gần đây, cuộc tranh cãi của công chúng về việc nên hay không nên dỡ bỏ những Đập ngăn sông ngày càng trở nên rõ ràng hơn. Phương tiện truyền thông quốc gia và địa phương đã cho ra hàng loạt báo cáo, tin tức và bài viết đề xuất dỡ bỏ đập ở khắp các vùng nước Mỹ. Tuy nhiên, mặc dù cuộc tranh luận về chính sách quốc gia liên quan đến loại bỏ đập, điều đáng ngạc nhiên là vẫn có hàng trăm con con Đập được dỡ bỏ tại Hoa Kỳ.

 

Đối với những người quan tâm đến, hiểu biết về loại bỏ đập thực sự là một nỗ lực khó khăn. Trong khi khối lượng các thông tin, bài viết về việc xây dựng đập, hay những thông tin về các chiến dịch phản đối xây dựng đập rất lớn thì các thông tin về việc loại bỏ Đập lại rất ít. Cư dân và các nhà hoạch định chính sách về tương lai của các con Đập thì lại có rất ít thông tin và cái nhìn về các trường hợp tương tự trong quá khứ. Không có được các đánh giá toàn diện về kinh nghiệm dỡ bỏ đập hoặc cũng không có thông tin bài học hoàn chỉnh để học hỏi.

Bù đắp cho sự thiếu thông tin, Hiệp hội các Sông Mỹ, Tổ chức Người Bạn của Trái Đất và Tổ chức Cá Hồi không Giới hạn đã chuẩn bị bản báo cáo này cung cấp các thông tin về một số đập đã được loại bỏ và những lợi ích về sinh thái, an an toàn và kinh tế đã đạt được sau những dự án dỡ bỏ đập này. Nghiên cứu này đã xác định hơn 465 đập đã được dỡ bỏ từ năm 1912 dựa trên tài liệu của tất cả các vùng và bang ở Mỹ từ Washinton đến Florida, từ Maine đến California, từ Texas đến North Dakota. Ngoài danh sách 465 đập đã được loại bỏ, nghiên cứu còn biên soạn 26 trường hợp khác nhau, trong đó 25 chiếc đã được loại bỏ thành công, tạo cơ hội hồi phục dòng sông, giảm mối quan tâm về sự an toàn của đập và trong một số trường hợp đem lại sức sống mới cho cộng đồng địa phương, đồng thời cung cấp những bài học về những sai lầm cần tránh trong quá trình loại bỏ đập.

Tại sao loại bỏ đập?

Trong nhiều trường hợp tác động tiêu cực của đập trên sông và cộng đồng ven sông lớn hơn lợi ích của đập, loại bỏ đập là phương án hợp lý để khôi phục dòng sông và các cộng đồng ven sông. Chủ sở hữu đập đã lựa chọn phương án loại bỏ như là phương án tối ưu  cho hàng trăm đập đang trở nên không an toàn, ngày càng xấu đi. Thậm chí phương án loại bỏ này cũng là phương án lựa chọn tốt nhất cho nhiều đập hơn thế. Ngay cả đối với một số chức năng của Đập, loại bỏ có thể là một giải pháp khi lợi ích mà con đập mang lại không đáng kể so với những thiệt hại mà nó gây ra cho môi trường. Nhiều đập hiện nay đã quá cũ đến mức nó không còn thực hiện được chức năng của nó nữa.

Hàng ngàn con Đập ở Mỹ đã được xây dựng trong nhiều thế hệ trước, cung cấp năng lượng cho toàn đất nước trong thời đại công nghiệp hóa. Mặc dù những con đập này phục vụ một mục đích rất quan trọng trong một giai đoạn quan trọng của đất nước, nhiều đập đã quá cũ so với mục đích sử dụng của nó, nhiều nhà máy đã bị loại bỏ. Các đập này thường bị bỏ rơi bởi các chủ sở hữu ban đầu, đòi hỏi nhà nước phải tiếp nhận, sửa chữa và bảo trì, đặt gánh nặng kinh tế lớn lên những người nộp thuế cho nhà nước.

Hội kĩ sư dân dụng nước đã phát triển một hướng dẫn cho các các dự án Thủy điện sau khi sử dụng “đáp ứng mối quan tâm về việc không có bất kì một hướng dẫn nào cho hàng nghìn con đập được xây dựng từ những năm 1930, 1940 hiện đang hết hạn sử dụng”.

Những năm gần đây, sự quan tâm của công chúng đã bắt đầu là thách thức cho những quyết định giữ lại đập. Theo Newsweek đã đề cập trong một bài báo năm 1997 “Đập!  không tồn tại mãi mãi” về việc các chính khách vào năm 1930 đã đồng ý những dự án xây đập không có nghĩa là đến năm 1990 chúng ta vẫn phải sống chung với nó.

Rõ ràng là loại bỏ đập không  phải là phương án cho tất cả khoảng 75.000 đập trên toàn nước Mỹ, nhiều Đập hiện nay vẫn tiếp tục thực hiện chức năng như kiểm soát lũ, tưới tiêu và sản xuất điện. Điều này không có nghĩa là không có các tác động tiêu cực trên các con sông nơi các con Đập được xây dựng. Hầu hết các con đập hiện nay trên toàn nước Mỹ được vận hành theo cách làm giảm tác động tiêu cực nặng nề lên sông. Trong hàng trăm trường hợp mang tính quốc gia, các tổ chức hoạt động vì Đập và sông đã hoạt động để cải thiện chức năng của các đập thủy điện cũng như hiệu quả kinh tế thông qua sự đề xuất sự tham gia tích cực của Liên Bang trong quá trình đưa ra quyết định. Tuy nhiên, một số đập hiện đang gây hại lớn đến môi trường mà lại không có nguồn tài chính để tái tổ chức lại sẽ tích lũy ngày càng nhiều thêm thiêt hại cho môi trường. Đối với những đập này, khi những tác hại đến môi trường nhiều hơn là lợi ích có được thì lựa chọn loại bỏ là biên pháp hợp lý và khả thi cho kế hoạch khôi phục chức năng của sông.

Các Đập trên toàn nước Mỹ đã và đang trong quá trình loại bỏ chủ yếu do 3 lý do chính: Môi trường, An toàn và Kinh tế. Hầu hết các quyết định loại bỏ đều do sự kết hợp của cả 3 nguyên nhân trên.

Lý do môi trường dẫn cho việc loại bỏ Đập có thể có lợi cho xã hội, ngày nay khoa học đã chỉ ra rằng nó thậm chí còn có liên quan đến việc gây hại cho dòng sông. Đập làm thay đổi quá trình hóa lý và sinh học của sông, đến các loài các và động vật hoang dã, làm giảm và loại bỏ các cơ hội giải trí có thể mang lại lợi nhuận kinh tế.  Đập cũng làm thay đổi hệ thống dòng chảy sông, cản trở dòng chảy và gây lắng đọng trầm tích cũng như dinh dưỡng, cản trở cá và các loài động vật di cư.

An toàn trong quá trình dỡ bỏ đập

Đập được xây dựng để ngăn chặn hàng triệu gallon nước đang di chuyển hàng ngày. Với áp lực như vậy sẽ gây ra sự suy thoái và giới hạn tuổi thọ của Đập. Nếu tính toàn thể cấu trúc của một con Đập, khi có nguy hiểm xảy ra thì sẽ trở thành một mối quan tâm nghiêm trọng. Giống như mọi công trình xây dựng khác, các con Đập cũng cần được duy trì đảm bảo hoạt động và bảo trì cấu trúc công trình.

 Lý do về kinh tế để loại bỏ đập

Vấn đề tài chính thường là một yếu tố quan trọng trong việc đưa ra quyết định dỡ bỏ đập. Như tuổi thọ của Đâp và một số yếu tố khác thường làm cho Đập hoạt động kém hiệu quả. Ví dụ, các Đập-bẫy trầm tích khi chúng di chuyển xuống hạ lưu, nước trong hồ chứa ít đi vì thế làm giảm tính hiệu quả của Đập. Đối với các Đập thủy điện, trầm tích có thể chặn nước chảy vào các đường ống áp lực dẫn đến tuabin và nếu không được nạo vét, sẽ mất khả năng lấy nước chảy vào tua bin để sản xuất điện. Tương tự, khi các con đập điều tiết bị tích tụ trầm tích lũ, hiệu quả kiểm soát lũ cũng sẽ bị ảnh hưởng và giảm sút có thể dẫn đến kết quả là được loại bỏ hoàn toàn.

Tương tự như vậy, chi phí vận hành đập và bảo trì đập cũng có xu hướng tăng lên khi con Đập già đi. Chủ đập thường phải đối mặt với nhu cầu cần phải duy trì hoạt động đủ, liên tục cũng như các khoản đầu tư cho bảo trì chưa kể đến nhu cầu cải tiến, thay đổi cấu trúc, hạ tầng phù hợp với nhu cầu thay đổi mỗi ngày. Những chi phí gia tăng này, kết hợp với khả năng tạo doanh thu ngày càng ít đi, phương án loại bỏ đập là phương án tốt nhất đối với chủ sở hữu đập. Thêm vào đó, trách nhiệm về mặt tài chính cho những tác động tiềm năng trong hiện tại hoặc tương lai của con Đập (ví dụ như vỡ Đập), cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định có hay không loại bỏ một con Đập.

Trong nhiều trường hợp, chi phí loại bỏ đập ít hơn rất nhiều chi phí sửa chữa một con đập đang không an toàn, đặc biệt là ở những nơi mà lợi ích của đập rất ít, thậm chí không có. Tại Wisconsin, một cuộc kiểm tra về loại bỏ các con đập nhỏ cho thấy chi phí loại bỏ đập ít hơn 5 lần chi phí sửa chữa đập. Ví dụ như Đập hồ  Simpson’s ở Wharton Brook tại Connecticut, Stone Gate Dam ở Waubonsie Creek in Illinois, và Bennet Dam tại Lodgepole Creek ở Nebraska tất cả đã được loại bỏ vì chi phí loại bỏ rẻ hơn chí phí sửa chữa và tiếp tục sử dụng chúng.

Các bài học kinh nghiệm

Trong quá trình nghiên cứu, tìm kiếm thông tin về các đập đã bị loại bỏ tại 43 bang, những bang có số lượng Đập dỡ bỏ nhiều nhất là Wisconsin (73), California (47), Ohio (39), Pennsylvania (38), and Tennessee (25). Wisconsin và Pennsylavania là hai bang có nhiều Đập bị dỡ bỏ trong những năm 1990, với 37 và 29 con Đập tương ứng. Tất cả các loại đập bị loại, từ đập cấp nước đến đập thủy điện, từ đập kiểm soát lũ đến đập dành cho giải trí. Loại bỏ đập đã được công khai tới cộng đồng, được cộng đồng hóa sở hữu, chuyển thành sở hữu cá nhân, có khi bị bỏ rơi.

Phần lớn các Đập được dỡ bỏ vào năm 1980 (92 chiếc) và 1990 (177 chiếc), năm dỡ bỏ nhiều nhất là năm 1998 với 29 cấu trúc đập được loại bỏ.  Đập được loại bỏ sớm nhất là đập Marquette trên sông Dead, Michigan năm 1912. Chi phí để loại bỏ đập khác nhau nhiều tùy theo đặc tính của sông nơi Đập được xây dựng. Tuy nhiên, rất ít thông tin về chi phí loại bỏ đập trên toàn nước Mỹ, theo tính toán ít nhất là khoảng 1.500 đô la Mỹ (Amish trên Muddy Creek ở Pennsylvania) và nhiều nhất là 3.2 triệu đô la Mỹ ( Đập Two Mile  trên sông Santa Fe, New Mexico).

Bên chịu chi phí cho các dự án tháo dỡ đập cũng khá đa dạng, từ cấp liên bang, bang, chính phủ địa phương đến các chủ sở hữu đập, bao gồm cả các công dân và các doanh nghiệp địa phương. Một số nguồn chính được hình thành từ chương trình Cấp phép hay quỹ giảm thiểu tác động môi trường (cho 4 đập trên sông Naugatuck ở Connecticut) và các dạng quỹ khác.

Bài học từ việc loại bỏ các con Đập trong quá khứ

Có nhiều điều rút ra học hỏi được từ các dự án loại bỏ đập trong quá khứ để khôi phục dòng sông, cho cộng đồng địa phương, cho các chủ sở hữu đập, cho các bang, liên bang và các ban ngành địa phương. Loại bỏ là phương án gần gũi với môi trường nhất, chi phí hiệu quả nhất để đạt được an toàn, tính kinh tế và sinh thái cho các đập đang trở nên già cỗi và lỗi thời. Loại bỏ đập đã được chứng minh là mang lại lợi ích đáng kể cho sông, hệ thống sông và các cộng đồng ven sông:

·        Khôi phục môi trường sống cho dòng sông

·        Cải thiện chất lượng nước

·        Tái lập môi trường sống cho các đoạn sông ở thượng nguồn và hạ nguồn

·        Phục hồi các loài đang bị de dọa và có nguy cơ tuyệt chủng

·        Loại bỏ được rủi ro an toàn đập và các chi phí liên quan đến trách nhiệm pháp lý

·        Tiết kiệm tiền thuế

·        Cải thiện tính thẩm mỹ cho dòng sông

·        Cải thiện cơ hội đánh bắt cá

·        Cải thiện cơ hội làm dịch vụ thuyền di chuyển trên sông

·        Cải thiện khả năng tiếp cận sông, cả trên thượng lưu và hạ lưu

·        Tái thiết các vùng đất để làm công viên hoặc tái thiết đắt cho các chủ sở hữu đât

·        Cải tiến các dịch vụ vui chơi giải trí trên sông

·        Tăng cường du lịch

Điều quan trọng đáng lưu ý là, trong khi loại bỏ đập là một trong những phương án đã và đang tiếp tục là lựa chọn khả thi để giảm bớt tác động tiêu cực của Đập, phục hồi sông nhưng cũng không kêu gọi loại bỏ tất cả các Đập.

Bằng cách tiếp tục xu hướng chọn lọc, cần loại bỏ những đập không có ý nghĩa- những con đập ở những nơi mà lợi ích đạt được ít hơn chi phí để duy trì, gây nguy hiểm cho cộng đồng hoặc cả phục hồi hệ sinh thái, mang lại tính an toàn  và kinh tế với một dòng sông chảy tự do.

 Tác giả bài viết: dwrm (dịch)

Nguồn tin: Friends of the Earth, American Rivers, and Trout Unlimited